గతం తెలిస్తే చాలదు; భవిష్యత్తును నిర్మించాలి!

 గతం తెలిస్తే చాలదు; భవిష్యత్తును నిర్మించాలి!

 

డానీ

సమాజ విశ్లేషకులు

 

‘వందేళ్ల భారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం: గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు’ అనే అంశంపై సోషల్ సైన్సెస్ ట్రస్టు, ప్రోగ్రెసివ్ ఫోరం సంయుక్తంగా అక్టోబరు 17, 18 తేదీల్లో విజయవాడలో ఒక సదస్సు నిర్వహించాయి. నాలుగు సెషన్లలో పన్నెండుమంది ప్రసంగించారు. విస్తృతంగా చర్చలు కూడ జరిగాయి. కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం సాధించిన విజయాలు, ఎదుర్కొన్న పరాజయాలను వక్తలు సమర్థంగా వివరించారు. అయితే, భారతదేశంలో కమ్యూనిస్టుల భవిష్యత్తు కాడ్యక్రమం ఏమిటి? అనే ప్రశ్నకు మాత్రం ఆశించినంత స్పష్టమైన సమాధానాలు లభించలేదు.

 

అది వక్తల తప్పు కాదు. మనం ఒక చారిత్రక కూడలిలో ఉన్నాం. ఓడిపోయి నిలబడ్డాం. రాజ్యాంగబద్ధంగా, ఎన్నికల ద్వారా అధికారాన్ని చేపట్టిన పాలక వ్యవస్థ మతతత్త్వ రాజకీయాలు నడుపుతూ, కార్పొరేట్ ప్రయోజనాలు  నెరవేరుస్తూ అధికార కేంద్రీకరణను సాగిస్తొంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎటు వెళ్లాలో తేల్చిచెప్పడం అంత సులభం కాదు. కానీ ఆ ప్రశ్నను వాయిదా వేయడమూ సాధ్యం కాదు.

 

ఉత్పత్తి నైపుణ్యం పెరిగినప్పుడు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందినప్పుడు, తక్కువ శ్రమతో ఎక్కువ ఉత్పత్తి సాధ్యమవుతుంది. మానవాళికి సుఖసౌకర్యాలు పెరగాలి. పని గంటలు తగ్గాలి. మనుషులకు విశ్రాంతి, సృజనాత్మకత, సామాజిక జీవితానికి ఎక్కువ సమయం లభించాలి. కానీ వాస్తవంలో అలా జరుగుతున్నదా?

 

ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో శ్రమ విభజన అనివార్యం. అయితే శ్రమ విభజన అనివార్యంగా వర్గ విభజనకు దారితీయాలని నియమం ఏదీలేదు. ఉత్పత్తి సాధనాలు ఎవరి చేతుల్లో ఉన్నాయి? ఉత్పత్తి ఫలితాలను ఎవరు స్వాధీనం చేసుకుంటున్నారు? నిర్ణయాధికారం ఎవరికి ఉంది? నిర్ణయాధికారాన్ని ఏ ప్రాతిపదికన నిర్ణయిస్తున్నారూ? ఈ ప్రశ్నలే వర్గ సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకం.

 

 

యూరప్‌లో, ముఖ్యంగా ఇంగ్లండ్‌లో, భూస్వామ్య సంబంధాల నుంచి పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానానికి జరిగిన పరివర్తనను కార్ల్ మార్క్స్, ఫ్రెడరిక్ ఏంగెల్స్ లోతుగా అధ్యయనం చేశారు. పారిశ్రామిక పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థలో పెట్టుబడిదారులు, వేతన శ్రామికుల మధ్య వైరుధ్యాలను విశ్లేషించారు.

 

మార్క్స్ భవిష్యత్ సమాజాన్ని కేవలం ఊహించలేదు. పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానంలోని అంతర్గత వైరుధ్యాలను విశ్లేషించి, దాని స్థానంలో వర్గాధిపత్యం లేని సమాజం ఏర్పడే అవకాశాలను పరిశీలించాడు. అయితే ఆ కొత్త సమాజాన్ని నిర్మించడానికి అవసరమైన ఒక సంపూర్ణ కార్యక్రమాన్ని ఆయన రూపొందించలేదు.

 

1875లో రాసిన *Critique of the Gotha Programme*లో కమ్యూనిస్టు సమాజపు తొలి దశలో శ్రమకు అనుగుణంగా పంపిణీ జరుగుతుందని, మలి దశలో అవసరాలకు అనుగుణంగా పంపిణీ సాధ్యమవుతుందని వివరించాడు. “ ప్రతి ఒక్కరి నుంచి వారి సామర్థ్యం మేరకు; ప్రతి ఒక్కరికీ వారి శ్రమకు అనుగుణంగా.”“ప్రతి ఒక్కరి నుంచి వారి సామర్థ్యం మేరకు; ప్రతి ఒక్కరికీ వారి అవసరాల మేరకు.” అన్నాడు.

 

మార్క్స్ చెప్పిన సోషలిజం ఆదర్శం ప్రపంచమంతటా కష్టజీవుల్నీ, శ్రామికుల్నీ, అణగారిన సమూహాలనీ, సమస్యల్లోవున్న వారిని  విపరీతంగా ఆకర్షించింది. వీళ్లందరూ తాము ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు విముక్తి దొరుకుతుందని మార్క్సు అభిమానులుగా మారారు.  అలా కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ఏర్పడ్డాయి. వాళ్ల నాయకత్వంలో అనేక పోరాటాలు, ఉద్యమాలు  జరిగాయి. తక్షణ సమస్యలకు తక్షణ పరిష్కారాలేతప్ప సోషలిస్టు సమాజాన్ని ఎలా నిర్మించాలో ఏ కమ్యూనిస్టు పార్టీకీ ఇప్పటి వరకు అర్ధం కాలేదు. ఎవరికి వాళ్ళు తమకు తెలిసిన ప్రపంచం నుండి, తమకు తెలిసి సమస్యల నుండి  తమకు తెలిసిన విముక్తి మార్గాల నుండి తమతమ పార్టీ కార్యక్రమాల్ని రూపొందించుకున్నారే తప్ప అవి సోషలిస్తు సమాజాన్ని నిర్మిస్తాయనే నమ్మకం లేదు.

 

మొదటి ప్రపంచ యుధ్ధం తరువాత రష్యాలో సోషలిస్టు విప్లవం విజయవంతం అయిందని ప్రచారం సాగింది. రెండవ ప్రపంచ యుధ్ధంలో  ఫాసిజం, నాజిజాలను అంతం చేయడంలో రష్యా చాలా కీలక పాత్ర పోషించింది.  భారత కమ్యూనిస్టు పార్టి  ప్రతినిధి బృందం రష్యా వెళ్ళి  తమకు మార్గదర్శనం చేయమని స్టాలిన్ ను కోరింది. నిజానికి తమది సోషలిస్టు సమాజమో కాదో స్టాలిన్ కే నమ్మకంగా తెలీదు. అయితే ఆయన నిజాయితీపరుడు. తమను అనుసరించవద్దనీ, భారతదేశ వాస్తవ స్థితిగతుల్ని లోతుగా అధ్యయనం చేసి ఆ ప్రకారం స్వంత కార్యక్రమాన్ని రూపొందించుకోవాలని సలహా ఇచ్చి పంపించేశాడు.

 

ఇదే సన్నివేశం నక్సలైట్ ఉద్యమంలోనూ 1967లో పునరావృతమైంది. చారు మజుందార్ కూడ ఒక ప్రతినిధివర్గాన్ని మావోను సంప్రదించడానికి చైనా పంపించాడు. సరిగ్గా స్టాలిన్ చెప్పిన మాటల్నే మావో కూడ నక్సలైట్ ప్రతినిధివర్గానికి  చెప్పి పంపించాడు.

 

1926 నాటి చైనా సమాజాన్ని మావో అర్ధవలస - అర్ధ భూస్వామ్య సమాజంగా అంచనా వేశాడు.  దాన్ని అంతం చేయడానికి ఓ పదమూడేళ్ళు శ్రమించి 1940లో నూతన ప్రజాస్వామిక విప్లవం అనే పరిష్కారాన్ని సూచించాడు.  1949లో అది విజయవంతం అయిందనికూడ ప్రకటించాడు. తరువాతి పరిణామాలు చైనాలో మరో పెట్టుబడీదారీ వ్యవస్థను సృష్టించాయి.

 

అయితే మేలేమి జరగలేదా అంటే చాలా మేలు జరిగింది. అటు రష్యాలోనూ, ఇటు చైనాలోనూ అందరికీ క్వాలిటీ విద్య అవకాశాలు వచ్చాయి. వైద్య సదుపాయాలు అందరికీ అందుబాటులోనికి తెచ్చారు. స్త్రీలకు సమానత్వం లభించింది. సమాజంలో మానవీయ విలువలు పెరిగాయి. జీవనస్థాయి మెరుగుపడింది.  

 

విచిత్రం ఏమంటే; స్టాలిన్ వారించినా సరే రష్యామార్గమే తమ మార్గమని నాటి సిపిఐ నిర్ణయించుకున్నట్టు,  మావో వద్దన్నా సరే చైనా మార్గాన్నే తమ మార్గంగా సిపిఐ ఎంఎల్  ఎంచుకుంది. అది అంతటితో ఆగలేదు; చైనా ఛైర్మనే తమ ఛైర్మన్ అని కూడ  ప్రకటించింది. దానికి కొనసాగింపే సిపిఐ మావోయిస్టు పార్టి. చరిత్రలో కొన్ని ఫన్నీ సీన్స్ ఇలా చాలా సీరియస్ గా జరుగుతుంటాయి. అవి తమ సహజమైన ముగింపుకు చేరుకోక తప్పదు.

 

సమాజాల్లో పనిచేసేవారు, పని చేయించుకునేవారు; పాలితులు, పాలకులు అనే విభజనలు వివిధ రూపాల్లో కనిపిస్తాయి. కొన్ని సమాజాల్లో సామాజిక చలనశీలతకు అవకాశం ఉంటుంది. మరికొన్ని సమాజాల్లో జన్మ ఆధారిత స్థానం, వారసత్వ హక్కులు, సామాజిక నిషేధాలు అసమానతలను స్థిరపరుస్తాయి. భారతీయ మత వ్యవస్థ, కుల వ్యవస్థ ఈ రెండో లక్షణాన్ని చారిత్రకంగా బలంగా ప్రదర్శించింది.

 

వర్గ సమస్యను ఆర్ధిక సంబంధాల ప్రాతిపదికగా అధ్యయనం చేస్తే భారత సమాజం పూర్తిగా అర్థం కాదు. మతం, కులం, సంపద మీద అధికారం  సామాజిక గౌరవం, రాజకీయ అధికారం మధ్య సంబంధాలను కూడా పరిశీలించాలి.

 

హిందూసమాజం విస్తృత సేవక సమూహాలను ఏర్పరచుకుని అనాదిగా ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగిస్తున్నది. రాజ్యాంగం ఈ సేవక సమూహాలకు పూర్తి స్వేచ్చను ఇవ్వలేదుగానీ,  ఏదో ఒక స్థాయిలో సర్దుబాటు చేసుకుంది. అలా ఏర్పడిన ఖాళీని భర్తీ చేయడానికి *హిందూ సమాజానికి వెలుపలవున్న   ముస్లింలు, ఆదివాసుల్ని కొత్త సేవక సమూహంగా మార్చే ప్రక్రియ అరంభం అయింది. ఇది ఇటీవలి కాలంలో వేగాన్ని పుంజుకుంది. దీనివల్ల పాలకులకు ఆర్ధిక ప్రయోజనాలు, రాజకీయ ప్రయోజనాలు, సాంస్కృతిక ప్రయోజనాలు మూడూ వున్నాయి. వర్తమాన భారత సమాజంలో ముస్లింలను ప్రధాన బాధితులుగా గుర్తించని మార్క్సిస్టులు ఎన్నటికీ భారత సమాజానికి విముక్తి మార్గాన్ని సూచించలేరు*.

 

భారత రాజకీయార్ధిక సామాజిక  సాంస్కృతిక రంగాల్లో మూడు బలమైన ధోరణులు కన్పిస్తున్నాయి. మొదటిది; దామోదర్ వినాయక్ సావర్కర్ ప్రతిపాదించిన హిందూత్వ సిధ్ధాంతం. భారతదేశంలోని సమస్తరంగాల్లో హిందువులు పాలకులుగా వుండాలి; ఇతరులు పాలితులుగా వుండాలి లేదా దేశం విడిచి వెళ్ళిపోవాలి అనేది దీని సులభ తాత్పర్యం. అయితే హిందూ సమాజంలో భాగమైనవారిలోనూ ఈ సిధ్ధాంతాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నవారి సంఖ్య ఎక్కువగానే వుంది. రెండవది; హిందూ సమాజనికి దూరంగా అడవుల్లో తమదైన సమాజాన్ని కొనసాగించుకోవాలని ఆదివాసులు భావిస్తున్నారు. మూడవది; నూతన ఆర్ధిక విధానాలు వచ్చాక కార్మికుల స్వభావ స్వరూపాలు మారిపోయాయి. గిగ్ వర్కర్లు, అస్థిర కార్మికులు (ప్రికారియేట్) పెరుగుతున్నారు.

 

నాలుగవది;  మత సామరస్యమే ప్రామాణికం కావాలనే వాదన కూడ ఒకటి ఇప్పుడు బలంగా వినిపిస్తున్నది. దీనిని ప్రధానంగా భారత ముస్లిం సమాజం కోరుకుంటున్నది. హిందూ సమాజంలోని ఉదారవాద సమూహాలు సహితం దీన్ని సమర్ధిస్తున్నాయి. అలాంటి వారు ఎంత  బలంగా వున్నారు అనేది  వేరే చర్చ.

 

కుల సమస్యను హిందూ సమాజపు అంతర్గత వ్యవహారంగా పరిమితం చేసి. హిందూ- ముస్లిం బైనరీతో రాజ్యాధికారాన్ని కొనసాగించాలనే తలంపులతో నేటి పాలకవర్గాలు వున్నాయి. ప్రజలు కులం, మతం  వివాదాల్లో మునిగి వున్నప్పుడు సహజవనరులన్నింటినీ తమ ఖాతాల్లో వేసుకునే పనిలో కార్పొరేట్ సంస్థలున్నాయి. వీటిల్లో మెగా కార్పొరేట్లు ప్రభుత్వ ఆశిస్సులతో మరీ చురుగ్గా వున్నాయి.  మెగా కార్పొరేట్ల ఆశిస్సులతోనే ప్రభుత్వాలు నడుస్తున్నాయనే వాదన కూడ బలంగానే వుంది.  

 

హిందూ సమాజం లోపల  ఎస్సీలు, బిసిలు, హిందూ సమాజం వెలుపల ఆదివాసులు, మత మైనారిటీలు, గిగ్ వర్కర్లు నేటి అణగారిన సమూహాలు. వీరి విముక్తికి ఏవైనా ఆచరణాత్మక కార్యక్రమాన్ని  కమ్యూనిస్టు పార్టీలు రూపొందించాలి. లేకుంటే …. ???  

 

20-10-2026

కపట మార్క్సిస్టులు విప్లవాలకు నాయకత్వం వహించలేరు

కపట మార్క్సిస్టులు విప్లవాలకు నాయకత్వం వహించలేరు

 

డానీ

సమాజ విశ్లేషకులు

 

 ‘విప్లవోద్యమం :  కామ్రేడ్ కేఎస్ తదుపరి నాయకత్వం’ శీర్షికతో ఎన్ రవి  రాసిన వ్యాసాన్ని అరుణతార 2026 అక్టోబరు సంచికలో  ప్రచురించింది. నక్సలైటు ఉద్యమం ముగియడం మీద ఇటీవల నేను వ్యక్తం చేస్తున్న అభిప్రాయాల్ని ఖండించడానికి రాసిన వ్యాసం ఇది. నా రచనల మీద వచ్చే కామెంట్లు, వ్యాసాలను సాధారణంగా పట్టించుకోను. సిపిఐ జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శి సురవరం సుధాకర రెడ్డి స్పందించినపుడు మాత్రం ఒకసారి ప్రతిస్పందించాను. జంతర్ మంతర్ వద్ద జెన్ –జీ నిరసనల్నివిజయవంతంగా  నిర్వహించి, సింహాసనాన్ని వణికించి  దేశప్రజల్లో నియంతల పట్ల  భయాన్ని పోగొట్టినపుడు దళిత అభిజిత్ దీప్కే నేటి హీరో అని ప్రకటించాను.  దాన్ని ఖండిస్తూ ఓ కిరాయి కోటిగారు; సింహాసనం వణకలేదు; ప్రజాస్వామ్య విలువలతో ప్రతిస్పందించిందని ఓ వ్యాసం రాశారు. దాన్నీ పట్టించుకోలేదు. 

నక్సలైట్ ఉద్యమంలో ఎన్ రవి ఏ కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించారో నాకు  తెలీదు. అలాంటివాళ్లను పట్టించుకోవాల్సిన అవసరం లేదనుకున్నాను. వారి వ్యాసం అరుణతారలో వచ్చింది కనుక పట్టించుకోవాల్సివచ్చింది. ఇది నేను అరుణతారకు ఇస్తున్న గౌరవం; రవికి ఏమాత్రం కాదు.

 

కేఎస్, టిఎన్, సిపి, వీరన్న, లింపియావో, ఎంఎం, రవూఫ్ తదితర నాయకుల పేర్లతో నక్సలైట్ గ్రూపుల్ని సంభోదించే సాంప్రదాయం మనకు మొదటి నుండీ వుంది.  ఇంతకు  ముందు పీపుల్స్ వార్ ను కేఎస్ వర్గం అనేవారు; ఆ తరువాత గణపతి వర్గం అంటున్నారు. వర్గం అన్నప్పుడు ఒక్కడు అనికాదు ఒక బృందం అనే అర్ధం. అది ఏకవచనం కాదు; బహువచనం. ఇంత చిన్న వివరణ ఇవ్వడానికి ఒక వ్యాసం రాయాల్సిన పనిలేదు.

 

దాదాపు కాలి బూడిద అయిపోయిన విప్లవోద్యమాన్ని ఫీనిక్స్  పక్షిలా ప్రాణం పోసి ఏపుగా పెంచిన ఘనత కొండపల్లి సీతారామయ్యది. ఈ మాటను నాకన్నా ముందే చాలామంది చాలాసార్లు అన్నారు. నాకూ అదే అభిప్రాయం వుంది. దానికి కొనసాగింపుగా, “ఏపుగా పెరిగిన విప్లవోద్యమాన్ని కాల్చి బూడిద చేసిన ఘనత గణపతిది” అన్నాను. ఆ పని చేసింది గణపతి ఒక్కరేకాదు; నల్లా ఆదిరెడ్డి, చెరుకూరి రాజ్ కుమార్, మల్లోజుల కోటేశ్వరరావు, నంబాళ కేశవరావు, మల్లా రాజిరెడ్డిలతో కూడిన సమిష్టి నాయకత్వం ఈ పనిచేసింది అని జాబితాను పెంచారు ఎన్ రవి. ఒక్కరు చేసినా అరడజను మంది చేసినా జరిగింది ఒక్కటే. మల్లోజుల వేణుగోపాల్ తదితరులు నిర్వహించిన లొంగుబాటు జాతరకు ఈ నాయకత్వ బృందానికి సంబంధం లేదందామా? ఈ ప్రపంచంలో సంబంధం లేకుండా ఏదైనా వుంటుందా? ఆంటాలజీ!

 

‍ అతిశయోక్తులతో కేఎస్ ను నేను ఎన్నడూ పొగడలేదు. ఆయన్ను రాతలో విమర్శించిన సందర్భాలూ వున్నాయి.  ప్రతి ఒక్కరికీ ఒక చారిత్రక పరిమితి వుంటుంది. స్వయంగా కార్ల్ మార్క్స్ కు సామ్రాజ్యవాదం గురించి తెలీదు. ఆ విషయాన్ని లెనిన్ మాత్రమే చెప్పగలడు. ఇద్దరి కాలాలు వేరుకనుక. నా అంచనా మేరకు 1990ల ఆరంభం వరకే కేఎస్ పరిమితి. ఒకవేళ 1990 తరువాత కూడ ఆయన ఉద్యమ నాయకత్వంలో కొనసాగి వుంటే కొత్త ప్రపంచాన్ని అర్ధం చేసుకుని కొత్త సవాళ్లను అధిగమించేవారేమో  అన్నది ఒక ఊహాగానం మాత్రమే. హైపోథీసిస్.

 

1990ల ముందు కాలాన్ని కేఎస్ స్థూలంగా సరిగ్గానే విశ్లేషించారు. గణపతి బృందానికి వుండాల్సింది 1990ల తరువాతి కాలానికి సంబంధించిన లోతైన అవగాహన. అది వారికి లేదు. రవి వ్యాసంలోనే ఈ విమర్శలకు అనేక రుజువులున్నాయి.. “దేశంలో ఎన్నో ఆర్ధిక, సామాజిక మార్పులు సంభవిస్తున్నాయని గుర్తిస్తూ వాటిని అధ్యయనం చేయడానికి ప్రయత్నం జరిగిందిగానీ ఆ అధ్యయనంగానీ, దానికి అనుగుణంగా సాగాల్సిన ఆచరణగానీ మారిన పరిస్థితులకు సరిపోలలేదు”. “పార్టి నాయకత్వం సమిష్టిగానే విఫ్లలం అయ్యింది” .  “గత దశాబ్దకాలంలో ఓటమి తరువాత ఓటమిని ఎదుర్కొంటూ చివరకు సాయుధ ఉద్యమమే లేకుండా పోయింది” వంటి నిర్ధారణలు రవి వ్యాసంలో అనేకం కనిపిస్తాయి.

 

ఇంతకూ ఈ వ్యాసకర్త నాతో ఎక్కడ విభేదిస్తున్నట్టూ?  గణపతి ఒక్కరే కాదు; నాయకత్వంలో అందరూ విఫలం అయ్యారు అని చెప్పాడానికి మాత్రమే రవి ఈ వ్యాసం రాసినట్టున్నారు. రవి చేస్తున్న సవరణతో నాకు ఎలాంటి అభ్యంతరమూ లేదు. నేను ఆమోదిస్తున్నాను. నా విమర్శల్ని ఆయన మరో మాటల్లో బలపరుస్తున్నారు. ధన్యవాదాలు రవి గారు!

 

ఇన్నాళ్ళూ నేను ఉద్యమానికి గర్భస్రావం జరిగిందనే భావనలో వున్నాను. ఈమధ్య తెలిసిన వివరాలు ఏమంటే మల్లోజుల బృందం ఉద్యమ గర్భసంచిని సహితం తొలగించి వచ్చిందట. దీనికి రవి చెప్పే సమిష్టి నాయకత్వం సమిష్టిగా బాధ్యత వహించదా?  

 

వ్యవస్థ భరించలేనంతగా కుళ్ళిపోయినప్పుడెల్లా యువతరం తిరగబడడం కొత్తదేమీకాదు. 1960-70లల్లో చెలరేగిన నక్సల్బరీ ఉద్యమాన్ని నడిపింది బేబీ బూమర్సే. (నేను ఆ తరానికి చెందినవాడిని) 2026లో బేబి బూమర్స్ ల సాయుధ ఉద్యమం ముగియడం జెన్ జీలు నిరసనోద్యమాన్ని చేపట్టడం యాధ్డిఛ్ఛికం కాదు. అదొక చరిత్ర క్రమం. మళ్ళీ ఆంటాలజీ! ఒకటి ముగిసి మరొకటి మొదలవుతుంది.

 

సామాజిక, సాంస్కృతిక, ఆర్ధిక రంగాల్లో 1990లలో ఏర్పడిన కొత్త పరిణామాల సిండ్రోమ్ ను పీపుల్స్ వార్, / మావోయిస్టు పార్టిలు అధ్యయనం చేసి రూపొందించిన కొత్త సిధ్ధాంతాల డొల్లతనాన్ని అర్ధం చేసుకోవడానికి కూడ రవి వ్యాసంలో అనేక ఆధారాలున్నాయి.

 

సాంస్కృతిక అంశాల మీద నక్సలైట్ నాయకుల నిర్లిప్త వైఖరికి ప్రతిస్పందనగా అస్తిత్వ/ఉనికివాద ఉద్యమాలు వచ్చాయి. అస్తిత్వ ఉద్యమాల వ్యవస్థాపకులు నక్సలైట్/కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాల నుండి వచ్చినవారే.  “మేమెంతో మాకంతా”, “జిస్కీ జిత్ని సంఖ్యాభారీ; ఉస్కి ఉత్ని హిస్సెదారి” నినాదాలు ఇచ్చారు వాళ్ళు.  “ప్రతి ఒక్కరికీ వారి శ్రమకు  తగినట్లుగా”అలాగే  “ప్రతి ఒక్కరి నుండి వారి సామర్థ్యానికి తగినట్లుగా, ప్రతి ఒక్కరికీ వారి అవసరాలకు తగినట్లుగా!” అనే సామ్యవాద సమాజపు నియమాలకు వర్తమాన  పరావర్తనాలే ఆ నినాదాలు. ఆ మాత్రం ఇంగితం పీపుల్స్ వార్ సమిష్టి నాయకులకు లేదు. బేబీ బూమర్స్ చాలా పెద్ద సంఖ్యలో ఈ ఉద్యమాల్లో చేరారు. వీటిని అడ్డుకోవడానికి  చాలా బలహీనమైన సిధ్ధాంతాలని పీపుల్స్ వార్ రూపొందించింది..

 

“(అస్తిత్వవాద)  పోరాటాలను బ్రాహ్మణీయ ఫ్యూడల్ భావజాలంతోపాటూ, సామ్రాజ్యవాద సంస్కృతికి వ్యతిరేకంగా, దానితోపాటు ఆ సంస్కృతికి పునాదిగా నిలచిన వ్యవస్థను కూలదోసే వర్గపోరాటంగా మలచినపుడు మాత్రమే అది సాధ్యపడుతుందనే సైధ్ధాంతిక పోరాటం చేయవలసివస్తున్నది”.

 

పెద్ద పెద్ద గంభీర పదాలు తప్ప ఇందులో ఏ సిధ్ధాంతమూ లేదు. పోనీ ఆ సిధ్ధాంతాన్ని వాళ్లు ఆచరించిన దాఖలాలూ లేవు. ఇంగ్లీషువాళ్ళు మేకపోతు గాంభీర్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి మధ్యమధ్యలో లాటిన్ పదాలు వాడుతారు. ఈ ఆస్థాన మార్క్సిస్టు సిధ్ధాంతవేత్తలు సంస్కృత పదాలను తెగ వాడుతారు. నేల మీదికి తీసుకునివస్తే ఈ సిధ్ధాంతం బలం ఏమిటో తేలిపోతుంది.

 

“కోటాలు కాదు; ఎర్రకోట కావాలి” అంటూ మహత్తర నినాదాన్ని రంగంల్లోనికి దించారు. “ఇప్పుడు కోటాలు కావాలి; అంతిమంగా ఎర్రకోట కూడ కావాలి” అనవచ్చుగా. ఎర్రకోటను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి మీకు ఎన్నేళ్ళు కావాలీ? వందేళ్ళు సరిపోతాయా? ఇది జరిగి నాలుగు దశాబ్దాలు గడిచిపోయాయి. ఎర్రకోట కాదుకదా వున్న అబూజ్ మడ్ కూడ వదులుకుని సమూహంగా లొంగిపోయారు. మీరు చెప్పింది సాకారం చేసే దమ్ము మీకు లేనపుడు కోటాలు వద్దనే బూటకపు ప్రగల్భాలు దేనికీ? పైగా “ఇవన్నీ ఈ కాలంలో జరిగిన ప్రధాన సైధ్ధాంతిక పురోగతులలో కొన్ని మాత్రమే” అని ఘనంగా ముక్తాయింపు. ఇదా ప్రధాన సైధ్ధాంతిక పురోగతి!

 

అస్తిత్వవాద సమూహాల సామాజిక న్యాయం అంశం ముందుకు వచ్చినపుడు బేబీ బూమర్స్ సాయుధ ఉద్యమం నుండి బయటికి వచ్చి  వారి పక్షం వహించారు. 1984 ఢిల్లీ అల్లర్లు, 1985 కారంచెడు  హత్యాకాండ సమయంలోనే ఈ పరిణామాల్లో భాగం అయ్యాను. ఆపిదప బిఎస్ రాములు, గుంటూరు లక్షీ నరసయ్య, ఖాదర్ మొహియుద్దీన్, ఉసా  తదితరులు 1990లకు ముందే అస్థిత్వవాదులుగా ముందుకు వచ్చారు.

 

గణపతికి మద్దతుగా రవి ఒక హాస్యాస్పద అంశాన్ని ముందుకు తెచ్చారు. 1970లలో ప్రజాసంఘాలలో సభ్యత్వానికి కూడ మార్కిజం-లెనినిజం-మావో ఆలోచనా విధానాన్ని ఆమోదించాలనే నియమం వుండేది. ఇలాంటి “అతివాద” విధానాన్ని తొలగించి గణపతి ప్రజాసంఘాల్లో సభ్యత్వాన్ని సరళీకృతం చేశారని రవి గొప్పగా చెప్పుకొచ్చారు. ఇక్కడ కీలక ప్రశ్న ఏమంటే, సభ్యత్వాన్ని  సరళీకృతం చేసిన తరువాత ప్రజలు గుంపులు గుంపులుగా  వచ్చి చేరారా? లేక వున్నవాళ్ళే గుంపులు గుంపులుగా  దూరమైపోయారా?  రెండవదే జరిగింది అని చరిత్ర చెపుతోంది. ఈ మాత్రం దానికి గేట్లు ఎత్తేశామని గొప్పలు చెప్పుకోవడం దేనికీ?  రవి మీద వ్యక్తిగతంగా సాఫ్ట్ కార్నర్ వుంది. వారు ఇంత అమాయకులని తెలీదు. అమాయకులు ఇతరులకు సిధ్ధాంతాలను బోధించే దుస్సహసాలకు పాల్పడ కూడదు!

 

ముస్లిం, శిక్కు సమూహాలకు దృశ్యమానత (vigibility) ఎక్కువ. వంద మందిలో పది మంది వున్నాసరే వాళ్ళే ప్రముఖంగా కనిపిస్తారు. హిందూ-ముస్లిం బైనరీ మీద దేశ రాజకీయాలు నడుస్తున్నప్పుడు తాము ఏం చేస్తే ఏ నిందవస్తుందోననే సెల్ఫ్ సెన్సారింగ్, సెల్ఫ్ రిస్ట్రైనింగ్ మోడ్ లో ముస్లిం సమాజం దాదాపు పుష్కర కాలంగా మసులుకుంటున్నది. “జబ్ జబ్ మోదీ డరేగా – తబ్ తబ్ హిందూ ముస్లిం కరేగా” అంటూ ఢిల్లీ జంతర్ మంతర్ లో జెన్-జీ బొద్దింకలు ముందుకు తెచ్చిన నినాదం ఇప్పుడు దేశమంతా మార్మోగుతోంది.  

హిందూ - ముస్లీం బైనరీ మీద దేశ రాజకీయాలు నడుస్తున్నప్పుడు దాన్ని ఎప్పుడయినా పీపుల్స్ వార్ / మావోయిస్టు పార్టి లోతుగా విశ్లేషించాయా?  కేవి రమణా రెడ్డి, కే బాలగోపాల్ వంటి కొందరు ఆలోచనాపరులు  ఆ మేధోమధనం గావించారు. పార్టీ లైన్ ఏమిటీ? అది ముఖ్యమైన ప్రశ్న.

మార్క్స్ ఏంగిల్స్ కమ్యూనిస్టు మానిఫెస్టో రాసే కాలంలో భార్యాభర్తలతో తొలి శ్రమ విభజన మొదలయిందని అన్నారు. ఓ 35 యేళ్ళ తరువాత ఏంగిల్స్ ‘కుటుంబము – వ్యక్తిగత ఆస్తి – రాజ్యాల పుట్టుక’ పుస్తకంలో దాంపత్యాన్ని మరింత లోతుగా అధ్యయనం చేశాడు. భర్త పెట్టుబడీదారీ వర్గం, భార్య శామికవర్గం అని నిర్ధారించాడు. వాళ్ల మధ్య వర్గ శతృత్వం కూడ వుంటుంది అన్నాడు.

వర్తమాన ఇండియాలో హిందూ సమాజం పెట్టుబడీదారీవర్గం; ముస్లిం సమాజం శ్రామికవర్గం, శిక్కులు శ్రామిక వర్గం, క్రైస్తవులు శ్రామికవర్గం బౌధ్ధులు శ్రామికవర్గం అని ఈ మహా మార్క్సిస్టు సిధ్ధాంతవేత్తలు  ఎప్పుడయినా తేల్చి చెప్పగలిగారా?  అలాగే మైదానవాసులు పెట్టుబడీదారీవర్గం; అడవివాసులు శ్రామికవర్గం అనాలి. పెత్తందారీకులాలు పెట్టుబడీదారీవర్గం; ఎస్సి, బీసిలను శ్రామిక వర్గం అనాలి. వీళ్ళు అనలేరు. కానీ, వీరికి అపర మార్క్సిస్టులుగా కీర్తి మాత్రం కావాలి. ఒక విధంగా వీళ్ళే మార్క్సిజంలో పోరాట స్వభావాన్ని నీరుగార్చి అందమైన మాటల గారడీగా మారుస్తున్నారు.

హిందూ- ముస్లిం బైనరీని గుర్తింపచేయడానికే కమ్యూనిస్టు పార్టీల మీద నేను తరచూ విమర్శల్ని ఎక్కుపెడుతున్నానని తెలియని వారు ఇప్పుడు ఎవరూ వుండరు. ఆ విషయం మిగిలినవారికన్నా రవికి ఇంకా బాగా తెలుసు.  విప్లవ విద్యార్ధి సంఘం యాభై యేళ్ళ సదస్సు సందర్భంగా వేదిక మీద ఆదివాసులు, ముస్లింలకు దక్కిన ప్రాతినిధ్యం ఎంత అని అడిగినపుడు చాలా రచ్చ జరిగింది. దాని నిర్వాహకుల్లో రవి ఒకరు. వారు చాలా తెలివైనవారు. ఆ సంఘటనను మరచిపోలేదు. మొత్తం వ్యాసంలో ముస్లిం అనే పదం మనకు ఎక్కడా కనిపించకుండా చాలా జాగ్రత్తలు తీసుకున్నారు. మైనారిటీలు, అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు, శిక్కులు, క్రైస్తవులు, బౌధ్ధులు  అనే పదాలూ కూడ వారి వ్యాసంలో మనకు కనిపించవు. ఇంకా తరచిచూస్తే ఎక్కడా ఆదివాసులు అనే పదం కూడ కనిపించదు. జాతులు అంటారేతప్ప వాళ్లెవరో చెప్పరు. వెరసి వీరొక కపట మార్క్సిస్టు! కపట మార్క్సిస్టులు విప్లవాభిమానులు, ఉద్యమ నాయకులు, ఉద్యమ అధికార ప్రతినిధులు అయిపోతే నాకో గట్టినమ్మకం కలుగుతోంది. వెయ్యేళ్లకు కూడ వీరు ఏమీ సాధించలేరు. ఐ యామ్ ష్యూర్ !  

15-10-2026

నా మీద ఎన్ రవి వ్యాసాన్ని అరుణతార ప్రచురించింది కనుక 

దానికి నా ఖండననూ అరుణతార  ప్రచురిస్తే అదొక మంచి సాంప్రదాయం అవుతుంది. 

గతంలో బిఎస్ రాములు వ్యాసాన్ని నేను చాలా తీవ్ర పదజాలంతో  ఖండించినపుడు కూడ అరుణతార ప్రచురించింది. 

రవి మీద నాకు సాప్ట్ కార్నర్ వుంది. ఎక్కడా తీవ్ర పదజాలాన్ని వాడలేదు.  చర్చనీయాంశానికి కట్టుబడే వ్యాసం రాశాను.

నా విమర్శ ఒక్కటే  -

1990 వరకు మాత్రమే సమాజాన్ని కమ్యూనిస్టు పార్టీల నాయకత్వాలు అర్ధం చేసుకోగలిగాయి. దాన్ని సమర్ధంగా ఉద్యమ విజయంగా మార్చుకున్నాయా లేదా అన్నది వేరే అంశం. 

1990 తరువాత మారిపోయిన ప్రపంచాన్ని పీపుల్స్ వార్/ మావోయిస్టు పార్టీ మాత్రమే కాదు దేశంలోని ఏ కమ్యూనిస్టు పార్టి నాయకుడు కూడ అర్ధం చేసుకోలేకపోయారు. దానికి గణపతి మినహాయింపుకాదు. 

గణపతి చాలా ప్రయత్నించారు అని నాలుగు ఉదాహరణలు ఇచ్చిన ఎన్ రవి అంతిమంగా అవేవీ ఫలించలేదని ఆ వ్యాసంలో నాలుగుసార్లు అన్నారు. 

ఆ విఫలయత్న  వివరణ ప్రపంచానికి కావాలి. 

1990 తరువాత భారత రాజకీయార్ధిక, సాంస్కృతిక రంగాల్లో బలంగా రూపుదిద్దుకున్న హిందూ-ముస్లిం బైనరీనీ పీపుల్స్ వార్/ మావోయిస్టు పార్టి కప్పిపుచ్చిందనే అభిప్రాయం నాకు బలంగా వుంది. 

ఒకవేళ నా వ్యాసాన్ని ప్రచురించరాదని అరుణతార సంపాదకవర్గం భావిస్తే ఆ విషయాన్ని వెంటనే నాకు తెలియపరచండి. 

నేను మరో పబ్లిషర్ కు పంపిస్తాను. 

అరుణతార కాకపోతే మరో మార్గంలో అయినా నా రచన పాఠకుల దగ్గరికి వెళ్ళాలి.

-డానీ 

ON Books

 

Books

పుస్తకాలు

 

ఇరవై అరలున్న నా పుస్తకాల గది నుండి ఆరు అరలున్న గదిలోనికి మారాల్సి వచ్చింది. ఆర్ధికంగా ఇది అనివార్యం.  నా పుస్తకాల కలెక్షన్లలో 70 శాతం తీసివేయాలి. తప్పదు. వేటిని వుంచుకోవాలీ? వేటిని వదులుకోవాలీ? అనేది చాలా పెద్ద సవాలు.  

 

బెడ్ టైమ్ కథలతో నాకు సాహిత్యంతో ఒక అనుబంధం ఏర్పడింది. మా అమ్మమ్మ ప్రతిరాత్రి అరేబియన్ నైట్స్ తదితర కథలు చెప్పేది. అప్పట్లోనే మా ఇంటికి షయా ఉర్దు పత్రిక వచ్చేది. అందులో గాడిద కథ వుండేది. వారంవారం మా అమ్మమ్మ దాన్ని చదివి వినిపించేది. అది ఏక్ గసర్గుజిస్ట్’ అనీ దాని రచయిత కిషన్ చందర్ అనీ నాకు ఓ ఇరవై ఏళ్ల తరువాత తెలిసింది.

 

మిడిల్ స్కూలులో పుష్పలత టీచర్, యూసుఫ్ మాస్టారు కూడ క్లాసులో చాలా ఆసక్తి కలిగించేలా జాపద కథలు చెప్పేవాళ్ళు వాళ్ల ప్రభావంతోనే అనుకుంటాను నేను లైబ్రరీకి వెళ్ళి చందమామ మాస పత్రికతోపాటు పిల్లల బొమ్మల కథలు అనేకం చదివేవాడిని. వాటి పబ్లిషర్లు రాజమండ్రివారు అని గుర్తుంది.  

 

ఆరేళ్ళు ఉర్దూ-అరబ్బి వాతావరణంలో పెరిగి తెలుగు స్కూలుకు వచ్చినవాడిని. పైగా నాకు భీకర ఉబ్బసం వుండేది. నా ఉఛ్ఛారణను తోటి విద్యార్ఢులు ఆట పట్టించేవాళ్ళు. నేను టెక్ట్స్ పుస్తకాలతో పాటు లైబ్రరీ పుస్తకాలు కూడ చదవడమేగాక, ఎనిమిదో తరగతిలోనే ఒక చిన స్కిట్ రాసి ప్రదర్శించాక నాకో చిన్న గుర్తింపు వచ్చింది. అవమానాలు తగ్గాయి. పుస్తకాలు నాకు చేసిన తొలి మేలు ఇది.

 

పుస్తకాలు నాకు ఇంకో మేలు కూడ చేశాయి. నేను అప్పడు హాఫ్ ఆర్ఫన్ ని. అప్పుల బాధ భరించలేక మానాన్నగారు మమ్మల్ని వదిలి వెళ్ళిపోయారు. మా అమ్మీ కుటుంబ భారాన్నీ తన భుజాలకు ఎత్తుకుంది. మమ్మల్ని సాకింది. చదివించింది.  కొన్నిరాత్రుళ్ళు అన్నం వుండేది కాదు. ఆ విషయం మాకు చెప్పలేక మా అమ్మ హజ్రత్ ఉమర్ కాలపు ఒక కథ చెప్పేది. వారు ప్రతిరాత్రి దేశప్రజల స్థితిగతుల్ని తెలుసుకోవడానికి నగరంలో సంచరిస్తుంటారు. ఉరి చివర ఒక చెట్టు కింద ఒకామె పొయ్యి మీద కుండపెట్టి వంట చేస్తుంటుంది. పిల్లలు ఆతృతగా ఆకలితో ఎదురుచూస్తుంటారు. ఎప్పటికీ వంట పూర్తికాదు. వాళ్ళు అలిసి నిద్రపోతారు. పిల్లలు నిద్రపోయాక తల్లి పొయ్యి ఆర్పి తనుకూడా వాళ్ల పక్కన నిద్రపోతుంది. ఇదంతా చూస్తున్న హజ్రత్ ఉమార్ దగ్గరకు వెళ్ళి ఆ కుండ మీదున్న మూత తీసి చూస్తారు. అందులో నీళ్ళు మాత్రమే వుంటాయి.

 

ఈ కథ మా అమ్మ చెప్పిందంటే అన్నం వండలేదని అర్ధం. ఆ మాట నేరుగా చెప్పలేక కథ చెప్పేది. మరునాడు నేను వెళ్ళి పనిలో చేరాను. నేను చదువుకోవాలని, ఇంగ్లీషు మాట్లాడాలని  మా అమ్మ గట్టిగా చెప్పేది కనుక చదువు మానకుండ పార్ట్ టైమ్ బాల కార్మికుడిగా మారాను. ఆకలంత సహజంగా, అన్నమంత అవసరంగా, జీవించే మార్గాన్ని చూపించే మార్గదర్శిగా నా జీవితంలోనికి అలా సాహిత్యం ప్రవేశించింది.

 

మా అమ్మను సంతోషపెట్టాలని నేను కూడ  సాహిత్యాన్నే వాడాను. లైబ్రరీలో చదివిన లవకుశలు, బాల చంద్రుడు, బాలవర్ధిరాజు, అభిమన్యుడి కథల్ని మా అమ్మకు వినిపించే వాడిని. ఈ కథలు అన్నింటిలోనూ ప్రధాన పాత్రలకు తండ్రులు దూరంగా వుంటారు. తల్లి దగ్గరే పెరుగుతుంటారు.  నేను ఆ కథల్ని ఎందుకు చెపుతున్నానో మా అమ్మకు తెలుసు. “మనకు కూడ మంచిరోజులు వస్తాయి. అప్పటి వరకు మనం ఆరోగ్యంతో బతికి వుండాలి” అనేది.  ఈ ఆరోగ్య పాలన కూడ మా ఇద్దరి జీవన విధానంలో భాగం అయ్యింది. అలా సాహిత్యం వినియోగ వస్తువు అయిపోయియింది.

 

యుక్తవయస్సు  వచ్చాక మా తరం అంతా డిటెక్టివ్ నవలలు, సెక్స్ పుస్తకాలు అద్దెకు తీసుకుని చదివేవారు. నేనూ చదివానుగానీ చాలా తక్కువ కాలం. మా ప్రాంతంలో ఒక్క రూపాయికి సెక్స్ దొరికేది. దానికోసం అద్దె కట్టి పుస్తకాలు చదవడం దండగ అనిపించేది.

 

నరసాపురం, పాలకొల్లులో సాంఘీక నాటకాల బృందాలు చాలా వుండేవి. కాలేజీ నాటికల్లోనేగాక బయట పరిషత్తు నాటికల్లోనూ నటించాను. మేము భమిడిపాటి రాధాకృష్ట వంటి పెద్ద రచయితల నాటకాలు వేసేవాళ్ళం. కొన్ని బృందాలు  స్వంతంగానే రాసి ప్రదర్శించేవి. మా మధ్య పోటీ వచ్చి మేమే స్వంతంగా ఒక నాటిక రాయాల్సి వచ్చింది. మా టీమ్ ఆ బాధ్యతను నాకే అప్పచెప్పింది. నాకు అప్పటికే ఇంగ్లీషు సాహిత్యంతో కొంత పరిచయం వుంది. అకడమిక్ గా ఛార్లెస్ డికెన్స్ ను ఎలాగూ చదివాను. పెర్ల్ ఎస్. బక్, సోమర్ సెట్ మామ్  నవలలు కొన్ని చదివాను. అలా ఒక కొత్త ప్లాట్ తో ‘ప్రగతి’ నాటిక రాశాను. దానికి ధవళా సత్యంగారు దర్శకత్వం వహించారు. సాహిత్యరంగంలో వారు నాకు తొలిగురువు. వారి గురువు ఎం.జీ. రామారావుగారు. వారు నా నాటికకు అవసరమైన  పాట రాసిచ్చారు. ఆ నాటిక చాలా పెద్ద హిట్టు అయ్యింది. అలా కమ్యూనిస్టు సమూహాలతో పరిచయం ఏర్పడింది. ఒకసారి ఎంజీ రామారావుగారు నాకు గోర్కి అమ్మ పుస్తకాన్ని బహూకరించారు. అది నా సాహిత్య దృక్పథాన్నే మార్చేసింది. మా అమ్మమ్మలా పాఠకుడ్ని ఒళ్ళో పెట్టుకుని కథ చెపుతాడు గోర్కి. ఈ సామర్ధ్యం ఇతరుల్లో మనకు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుంది.  

 

రాడికల్ గా మారాక నాకు తెగ నచ్చిన రచయిత జాక్ లండన్. మా ఇద్దరి జీవితాల్లోనూ చాలా పోలికలున్నాయి. పగలంతా కొట్లాటలు తన్నుకోవడాలు. గాయాలు. రాత్రంతా సాహిత్య సృజన. ఈ విషయాన్ని ఆశ్చర్యకరంగా కాళీ పట్నం రామారావుగారు గుర్తించారు. వారొకసారి నన్నూ కలవడానికి ప్రత్యేకించి వచ్చి  “మీలో ఒక జాక్ లండన్  వున్నాడండి’ అన్నారు. చాలా ఆనందం వేసింది. రాసే సమయంలో రచయిత ఒక యుధ్ధానికి సిధ్ధపడాలి. పురాణ కవుల్లో నాకు తిక్కన శైలి ఇష్టం.

 

యువ రచయితలు తొలి రోజుల్లో గుర్తింపు సమస్యను ఎదుర్కొంటుంటారు. నేను చాలా అదృష్టవంతుడ్ని నాకు ఆ సంక్షోభం ఎప్పుడూ రాలేదు. మొదట్లోనే ధవళా సత్యం, ఎంజి రామారావు వంటి వారి సాంగత్యం లభించింది.  కాళోజీ వంటి ఉద్దండులు నా ‘ప్రహ్లాదుడు’ కథను ఆకాశానికి ఎత్తేశారు. కాళీపట్నం రామారావు విషయం ఇంతకు ముందే చెప్పాను. రావి శాస్త్రిగారు ‘కృపాణ్’ కథను చదివి చలసాని ప్రసాద్ తో “ఇలా రేసే వారు విరసంలో ఇంకా వున్నారా?” అన్నారట. నా పుస్తకావిష్కరణ సభలో వరవరరావు “డానీ ఒక హీరో” అని ప్రకటించారు. అంతకన్నా గుర్తింపేమిటీ? అభిమానంతో నా గురించి కొన్ని మంచి వాక్యాలు రాసిన వారున్నారు. రావులపాటి సీతారామ్ నా ‘మదరసా మేకపిల్ల’  ముందు మాటలో చాలా గొప్ప మాటలు చెప్పాడు. అలాగే,  గుంటూరు లక్ష్మీ నరసయ్య నా పుట్టిన రోజు రైటప్ లో చాలా మంచి మాటలు రాశాడు. ఖాదర్ కూడ ‘పుట్టుమచ్చ’ ముందు మాటలో నా గురించి విలువైన మాటలు అన్నాడు. అందరికీ ధన్యవాదాలు.

 

ఒకటి రెండు కవితలు రాసినప్పటికీ కవిత్వం నా కప్ ఆఫ్ టీ కాదు. పైగా పద్యం అంతరించిపోయినట్టు కవిత్వం ప్రక్రియ కూడ సమీప భవిష్యత్తులో అంతరించిపోతుందనే అభిప్రాయం నాకెక్కడో వుంది. కథల్ని కూడ రొటీన్ గా మార్చేస్తున్నారు. ఓ గైడీ మాపాసా, ఓ సాదత్ హసన్ మంటోలా మన కథలు ఈ తరం వాళ్లకే ఎందుకు గుర్తుండడంలేదు?.  చెఖోవ్, లూసన్ అంతటి తెలివిని మన తరం  ఎందుకు ప్రదర్శించలేకపోతున్నదీ?