Thursday, 19 November 2026

Is the course of the world rotating again towards Left? మళ్ళీ లెలెఫ్ట్ నే రైట్ అంటున్నామా?

 *మళ్ళీ లెఫ్ట్ నే రైట్ అంటున్నామా?*

 ఈరోజు నా వ్యాసాన్ని ప్రచురించిన ఆంధ్రజ్యోతి దినపత్రికకు ధన్యవాదాలు.  

డానీ

సమాజవిశ్లేషకులు



సూర్యుని చుట్టూ భూమి ఉత్తరాయనం, దక్షిణాయనం సాగించినట్లే, సమాజాలు కూడా కొన్ని దశాబ్దాలు కుడి దిక్కుగా, మరికొన్ని దశాబ్దాలు ఎడమ దిక్కుగా ప్రయాణం సాగిస్తాయి. 


1989 నాటి గల్ఫ్ వార్ సమయంలో మైసూరు యూనివర్శిటీ ఎంఏ సోషియాలజీ  వైవాలో ఒక ప్రొఫెసర్ చాలా ఆసక్తికర ప్రశ్న వేశారు. ఆధునికత గాలులు ఎటు నుండి ఎటు వైపుకు వీస్తున్నాయో తెలుసుకోవడానికి ముస్లిం దేశాలను, ముఖ్యంగా ఇరాన్ ను,  ఎందుకు ప్రపంచ భారమితిగా పరిగణిస్తారూ? అనేది ఆ ప్రశ్న.


 ఇరాన్ కొన్నాళ్ళు మతఛాందస దేశంగా వుంటుంది. అది హఠాత్తుగా (సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజినీరింగ్, మెడికల్ (STEM)  రంగాల్లో గొప్ప ముందంజను సాధించి కొత్త రికార్డులు నెలకొల్పుతుంది. మళ్ళీ హఠాత్తుగా మత ఛాందస దేశంగా మారిపోనూవచ్చు. 


ముస్లింలు అనాగరికులు. ఆధునిక విద్యకు వ్యతిరేకులు. టైర్లకు పంక్చర్లు వేయడంతప్ప వాళ్ళకు మరో పని రాదు. మహిళలకు ముసుగులేసి బానిసలుగా మారుస్తారు వగయిరాలు ముస్లింల గురించి ప్రచారంలోవున్న నిర్వచనాలు. వీటిని ఖండించే   ఉదాహరణలు అనేకం చెప్పవచ్చు. జమ్మూ-కశ్మీర్ లోని  శ్రీ వైష్ణవీదేవీ మెడికల్ కాలేజీలో వున్న  50 మెడికల్ సీట్లలో  నీట్ పరీక్షలో మెరిట్ ద్వార 42 సీట్లను ముస్లిం విద్యార్ధులు సాధించుకుంటే హిందూత్వ సంఘాలు ఆందోళనలు చేసి  ఏకంగా ఆ కాలేజీనే మూసివేయించాయి. ఇది దేశీయ ఉదాహరణ. యుద్ధం తొలిరోజే దేశాధినేత చనిపోయినా ఇరాన్ పౌరులు డ్రోన్లతో అమెరికా, ఇజ్రాయిల్ యుధ్ధవిమానాలను కూల్చి తోకముడిచేలా చేశారు. ఇందులో పురుషులకన్నా మహిళల పాత్ర ఎక్కువ. వాళ్ళు నల్లటి హిజాబ్ బుర్ఖాలు వేసుకునే ఆ విజయాలను సాధించారు. 


నోబెల్ బహుమతుల్లో గణితశాస్త్రానికి ప్రత్యేక విభాగం లేదు. అయితే ‘ఫీల్డ్స్ మెడల్’ ను ఆ రంగంలో అత్యుత్తమైనదిగా భావిస్తారు. 2014లో ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్న ఇరాన్‌కు చెందిన మర్యం మీర్జాఖానీ, ప్రపంచంలో ఈ గౌరవాన్ని పొందిన తొలి మహిళగా చరిత్ర సృష్టించారు. ఇవి కొన్ని అంతర్జాతీయ ఉదాహరణలు. ఒక మతాధినేత దేశాధినేతగా వున్న ఇరాన్ విద్యావ్యవస్థలో స్టెమ్ విభాగాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.  గల్గోటియాస్ యూనివర్శిటీల్లా ‘తిప్పడి మొండి పులితోక’  పనులు చేస్తే అక్కడ బహిరంగంగా కాల్చిపడేస్తారు. 


ఇవేవీ హఠాత్తుగా వచ్చిన మార్పులు కాదు. దీనికో చరిత్ర క్రమం వుంది. ప్రపంచంలో ఇప్పుడు వస్తున్న మార్పుల్ని అధ్యయనం చేయడానికి మనం వంద, నూట పదేళ్ళు వెనక్కి వెళ్ళాలి.


 జాతుల బందీఖానాగా వున్న జారిస్టు రష్యాలో 1917లో జరిగిన అక్టోబర్‌ విప్లవం ప్రపంచ చరిత్రలో ఒక అపూర్వమైన మలుపు. పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయంగా మరో సామాజిక వ్యవస్థను నిర్మించవచ్చనే విశ్వాసాన్ని అది కలిగించింది. ఇది కేవలం రష్యాలో జరిగిన అధికార మార్పిడి కాదు. పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు చరిత్రలో తొలిసారిగా ఒక శక్తివంతమైన ప్రత్యామ్నాయ రాజకీయ, ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆవిర్భవించింది.


ఆ విప్లవ ప్రభావం రష్యా సరిహద్దులకే పరిమితం కాలేదు. చైనా, క్యూబా, వియత్నాంలలో కమ్యూనిస్టు పార్టీల నాయకత్వంలో విప్లవ ప్రభుత్వాలు ఏర్పడ్డాయి. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత తూర్పు ఐరోపాలో సోషలిస్టు ప్రభుత్వాలు అధికారంలోకి వచ్చాయి. ఆసియా, ఆఫ్రికా, లాటిన్‌ అమెరికాల్లో వలసవాద వ్యతిరేక ఉద్యమాలు బలపడ్డాయి. జాతీయ విముక్తి పోరాటాలు, అలీనోద్యమం, కార్మికోద్యమాలు కొత్త రాజకీయ శక్తిని సంతరించుకున్నాయి.


ఈ పరిణామాలన్నీ నేరుగా సోవియట్‌ విప్లవం వల్లనే జరిగాయని చెప్పడం సరికాదు. ప్రపంచంలో ప్రతీదీ ఏదో ఒకదానితో సంబంధంలో వుంటుంది. అలాగని అన్నింటికీ ఒకటే మూలం అనడమూ సరికాదు. ఈ రెండు స్థాయిల అస్తిత్వాలను అరిస్టాటిల్ నేరుగా చెప్పకపోయినా ఆయన కాలం నుండే అస్తిత్వ  సంబంధాల (Ontology) భావన వుంది. ప్రతి దేశానికీ తనదైన సామాజిక, ఆర్థిక, వలసవాద వ్యతిరేక పోరాటాల నేపథ్యం వుంటుంది. అయినప్పటికీ పెట్టుబడిదారీ వ్యతిరేక ఉద్యమాలకు సోవియట్ రష్యా రాజకీయ ప్రేరణను, అంతర్జాతీయ మద్దతును అందించింది. చాలా కాలం ప్రపంచ విప్లవ కేంద్రంగా కొనసాగింది. 


ఆ దశలో, ప్రపంచమంతటా వివిధ స్థాయిల్లో తూర్పుగాలులు వీచాయి. ఈ ప్రభావం పెట్టుబడిదారీ దేశాలపైనా పడింది. కార్మికుల హక్కులు, ఎనిమిది గంటల పని దినం, సామాజిక భద్రత, ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సేవలు, ప్రజా విద్య, నిరుద్యోగ భృతి, పెన్షన్లు వంటి సంక్షేమ రాజ్య భావనలు విస్తరించాయి. యూరప్‌లో సంక్షేమ రాజ్యాలు బలపడ్డాయి. అనేక దేశాల్లో కార్మికుల, సామాన్య ప్రజల ప్రయోజనాలను పూర్తిగా విస్మరించి పాలించడం ప్రభుత్వాలకు దాదాపు అసాధ్యమైపోయింది. 


అయితే, ఇక్కడ ఒక మౌలిక సైధ్ధాంతిక  ప్రశ్న వుంది. కార్ల్‌ మార్క్స్‌ కమ్యూనిస్టు సమాజానికి రెండు దశల్నీ, రెండు పంపిణీ స్థాయుల్ని వివరించాడు. ప్రాధమిక దశలో,  వ్యక్తి సమాజానికి అందించిన శ్రమకు అనుగుణంగా ప్రతిఫలం పొందుతాడు. ఉన్నత దశలో “ప్రతి ఒక్కరి నుంచి వారి సామర్థ్యం మేరకు; ప్రతి ఒక్కరికీ వారి అవసరాల మేరకు.” అనే నియమం పనిచేస్తుంది అన్నాడు.  


మార్క్స్  చెప్పిన ప్రమాణాలను సోవియట్‌ యూనియన్‌తో సహా ఏ సోషలిస్టు దేశం కూడ పూర్తిగా సాధించలేదు. అయితే, ఆ దేశాల్లో విద్య, వైద్యం, ఉపాధి, పారిశ్రామికీకరణ, మహిళల సామాజిక భాగస్వామ్యం, శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల్లో అనేక పురోగమనాలు సాధించాయి. అయినప్పటికీ, మార్క్స్‌ చెప్పిన తొలిదశ నియమాలను సహితం అవి పాటించలేకపోయాయి. 


సోవియట్‌ రష్యాలో లెనిన్‌ కాలంలో జాతుల స్వయం నిర్ణయాధికారాన్ని సమర్థించిన విప్లవం, తరువాతి దశలో కొత్త జాతుల బందీఖానాగా మారిపోయింది. ఇతర రాజకీయ, ఆర్థిక సంక్షోభాలు అన్నీ కలిసి 1991లో సోవియట్‌ యూనియన్‌ విఛ్ఛిన్నం అయిపోయింది. 


రెండవ ప్రపంచ యుధ్ధం తరువాత అమెరికా, సోవియట్ రష్యాల  మధ్య ప్రపంచ ఆధిపత్యం కోసం తీవ్రపోటీ సాగినప్పటికీ ఈ రెండు దేశాలు ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా తలపడలేదు. వివిధ దేశాల భూభాగాలపై పరోక్షంగా మాత్రమే తలపడేవి. ఈ కాలాన్ని ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం చరిత్రకారులు (Cold War) అంటారు. 


1917లో మొదలయిన ప్రపంచ తూర్పు ప్రయాణం అలా ముగిసి 1990లలో పడమటి ప్రయాణం మొదలయ్యింది.  సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ విజృంభించి, అమెరికా నాయకత్వంలో ఏకధ్రువ ప్రపంచ పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ ఏర్పడింది. 


ప్రపంచంలో పెట్టుబడీదారీ ఆధిపత్యం, అమెరికా ఏకధృవ పాలన  ఏర్పడగానే అమెరికా ఆలోచనాపరులు రెచ్చిపోయారు. ఇక చరిత్ర ముగిసింది, చివరి మనిషి మాత్రమే మిగిలాడు అనేశాడు 1992లో  ఫ్రాన్సిస్ ఫుకుయామా   (The End of History and the Last Man). 1996లో శామ్యూల్ హంటింగ్టన్ ఇంకో అడుగు ముందుకేసి ఇక కేపిటలిజం, కమ్యూనిజం వంటి సిధ్ధాంత చర్చలకు కాలం చెల్లిందనీ, ప్రపంచంలో ఇక సాంస్కృతిక, మత యుధ్ధాలే కొనసాగుతాయి అని సిధ్ధాంతీ కరించాడు. (The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order).  


వీరిద్దరూ కేవలం విశ్వవిద్యాలయాల్లో బోధించే అధ్యాపకులు మాత్రమే కాదు. అమెరికా విదేశాంగ విధాన రూపకల్పన, జాతీయ భద్రత, వ్యూహాత్మక అధ్యయనాలతో ప్రత్యక్ష సంబంధం కలిగిన మేధావులు. ఫ్రాన్సిస్ ఫుకుయామా అమెరికా విదేశాంగ శాఖ విధాన రూపకల్పన విభాగంలో పనిచేశారు. శామ్యూల్ హంటింగ్టన్ జిమ్మీ కార్టర్ ప్రభుత్వంలో భద్రతా వ్యూహాల సమన్వయకర్తగా పనిచేశారు. అందువల్ల వారిద్దరి సిద్ధాంతాలను కేవలం అకడమిక్ చర్చలుగా కాకుండా, ప్రచ్ఛన్న యుద్ధానంతర అమెరికా విదేశాంగ, భద్రతా వ్యూహ రచనల అవసరాల నేపథ్యంతో కూడా పరిశీలించాలి. 


ప్రతి సిధ్ధాంతానికీ, ప్రపంచ క్షేమం, వ్యక్తిగత ప్రయోజనం  రెండూ వుంటాయి. సోవియట్ యూనియన్ విచ్చిన్నం తరువాత  మారుతున్న ప్రపంచంలో అమెరికా స్థానాన్ని, ప్రయోజనాలను, ఆధిపత్యాన్ని సుస్థిరం చేయడానికి ఒక మేధో చట్రాన్ని వీళ్ళు అందించారు అనడం సబబుగా వుంటుంది. 


శ్యామ్యూల్ హంట్టింగ్టన్ ప్రపంచాన్ని ఎనిమిది నాగరీకతలుగా వర్గీకరించాడు. ఇవి, పాశ్చాత్య, చైనా, జపాన్, ఇస్లామిక్, హిందూ, స్లావిక్ అర్థడాక్స్, లాటిన్ అమెరిక, ఆఫ్రికన్  నాగరీకతలు.  బ్రిటీష్ చరిత్రకారుడు జేమ్స్ మిల్ 1817లో రాసిన ‘ఏ హిస్టరీ ఆఫ్ బ్రిటీష్ ఇండియా’ గ్రంధంలో భారత చరిత్రను హిందూ, ముస్లిం, బ్రిటీష్ యుగాలుగా వర్గీకరించాడు. తార్కికంగా అతను మూడో దశను క్రైస్తవ యుగం అనాలి.   అలా అనలేదు. సరిగ్గా అలాగే హంట్టింగ్టన్ కూడ నాగరీకతల్లో అమెరిక పేరు, క్రైస్తవం పేరు  ప్రత్యేకంగా వాడలేదు. అలాగే ఆఫ్రికన్ నాగరీకతకు పెద్దగా ప్రాధాన్యం ఇవ్వలేదు. ఉత్తర అఫ్రికాలో ఇస్లామిక్ నాగరీకత, దక్షణ ఆఫ్రికాలో క్రైస్తవ నాగరీకతల ప్రాబల్యం ఉంటుందన్నాడు.  ప్రపంచాన్ని పాశ్చాత్య నాగరీకత ఏలుతుందనీ దానికి అమెరికా నాయకత్వం వహిస్తుందనేది హట్టింగ్టన్ ప్రధాన సూత్రీకరణ, ఇజ్రాయిల్ యూదు నాగరీకతకు కేంద్రమైనప్పటికీ అది పాచ్చాత్య నాగరీకతలో భాగంగా అమెరికా శిబిరంలోనే వుంటుంది. అలాగే చైనా (కన్ఫ్యూషియస్), ఇస్లామిక్ నాగరీకతల మధ్య ఒక ఐక్యత కుదరవచ్చని జోస్యం చెప్పాడు. రష్యా, జపాన్, ఇండియాలను వాళ్లు ఊగిసలాట (Swing) నాగరీకతలుగా పేర్కొన్నారు. అవి సందర్భాన్నిబట్టి అంతర్జాతీయ సంబంధాలను మార్చుకుంటాయి అన్నాడు. 


ఫుకుయామా, హంటింగ్టన్ సిధ్ధాంతాల్లో ఒక బలం వుంది. 1990ల తరువాత ప్రపంచ వ్యాప్తంగా రాజకీయార్ధిక విభాగాలని  సాంస్కృతిక జాతీయవాదాలు అదుపు చేయడం మొదలయ్యింది. భారత దేశంలో ఇది మత రూపంలోనేగాక కులం రూపంలోనూ వ్యక్తం అవడం మొదలయ్యింది. ఒక వ్యక్తి మతాన్నిబట్టో, కులాన్నిబట్టో అతనిఅభిమాన రాజకీయ పార్టీని ఊహించేయగల సామాజిక స్థితి నెలకొంది. ఈ  సాంస్కృతిక పరిణామాల్ని అర్ధం చేసుకోలేకే అనేక దేశాల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీలు విఫలమయ్యాయి. 


అచ్చంగా సిధ్ధాంతం చెప్పినట్టే ప్రపంచం నడవదు. స్థకాలాలను బట్టి సవరణలు, స్వల్ప మార్పులు వుంటాయి. మొత్తం మీద ఓ నాలుగు దశాబ్దాలు ఫుకుయామా, హంటింగ్టన్ చెప్పినట్టు  అమెరిక ఆకాంక్షల ప్రకారం  ప్రపంచం నడిచింది. ఇటలీ-జర్మనీ అక్షరాజ్యాలుగా ఏర్పడి రెండవ ప్రపంచ యుధ్ధాన్ని మొదలెట్టాయి. ఆసియాఖండం నుండి జపాన్ ఆ శిబిరంలో చేరింది. పశ్చిమ నాగరీకతకు చెందిన అమెరిక, ఇజ్రాయేల్ ఒక  కూటమిగా ఏర్పడి ఇరాన్ మీద యుధ్ధానికి బయలు దేతున్నవేళ  ఆసియా ఖండం నుండి ఇండియా వాటితో సాన్నిహిత్యాన్ని ప్రకటించడం  నాటి జపాన్ ను గుర్తు చేస్తున్నది. ఆనాడు జపాన్ నేరుగా యుధ్ధకూటమిలో చేరింది. ఇండియా అలా యుధ్ధ కూటమిలో చేరలేదుగానీ తాను అమెరికా, ఇజ్రాయిల్ లకు సన్నిహితురాలని చెప్పివచ్చింది. 

జబ్బు పెరిగితే అదే మందుగా మారిపోతుందని ఒక వైద్యశాస్త్ర సూత్రం వుంది. ఇప్పుడు ప్రపంచ గమనం మారుతున్న సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి.  ఇరాన్ యుధ్ధం తరువాత ఈ మార్పులు వేగాన్ని పుంజుకున్నాయి. ఇజ్రాయిల్ ఎన్నికల్లో నెతన్యాహు ఓడిపోవడమేగాక అరబ్ పార్టీలు అనూహ్యంగా బలాన్ని పుంజుకున్నాయి. అరబ్ పాత్డీల సహకారంతోనే అక్కడ కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడుతోంది. అటు అమెరికాలోనూ డొనాల్డ్ ట్రంప్ కు చెందిన రిపబ్లికన్స్ పార్టి  మధ్యంతర ఎన్నికల్లో ఉభయ సభల్లోనూ  ఆధిక్యాన్ని కోల్పోయింది. ట్రంపుకు మిగిలింది దేశాధ్యక్షునిగా వీటో పవర్ మాత్రమే. మరో విశేషం ఏమంటే ఇజ్రాయిల్ లో అరబ్ పార్టీల బలమ పెరిగినట్టే అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికల్లో ముస్లింలు, ఆఫ్రో-అమెరికన్లు, వామపక్షీయుల బలం పెరిగింది. ప్రపంచం రొటేషన్ లో భాగంగా మళ్ళి ఎడమ దిక్కుకు మళ్ళుతుందనడానికి ఇవి తొలి సంకేతాలు.  


12-11-2026

Published : 20-11-2026 Andhrajyothi 





Wednesday, 28 October 2026

గతితార్కిక చారిత్రక భౌతిక వాదంలో తొలి నియమం.

  ఏ కాలంలో అయినా యధాస్థితితో సంతృప్తి చెందేవారు తక్కువగా వుంటారు, మంచిరోజులు రావాలనుకునేవారు ఎక్కువమంది వుంటారు. వర్తమాన వ్యవస్థతో  వున్న సమస్యలేమితీ? వాటికి పరిష్కారాలు ఏమిటీ? అనేవి సమాజ విశ్లేషకులను నిరంతరం వెంటాడే ప్రశ్నలు. ఏ నిర్మాణానికి అయినా  పైభాగం, కిందిభాగం వుంటాయి. అన్వయాన్ని బట్టి అవగాహనను బట్టి స్వరూప స్వభావాలు మారుతుంటాయి. 


పైవర్గం వంటే పెత్తందారీ కులాలు, కింది వర్గం అంటే అణగారిన కులాలు అనేది ఒక ప్రమాణం. పైవాళ్లు ధనవంతులు, కిందివాళ్లు పేదలు అనేది ఒంకో కొలబద్ద. హిందూ ముస్లిం అనేది కూడ ఇంకో కొలమానం. మార్క్సిస్టులు పునాది, ఉపరితలం అని ప్రత్యేక కొలమానాల్ని వాడుతారు. పునాది అంటే ఆర్ధిక సంబంధాలు. ఉపరితలం అంటే మతం వగయిరా సాంస్కృతిక సంబంధాలు. భారత రాజకీయాల్లో ఆర్ధిక సంబంధాలకన్నా సాంస్కృతిక సంబంధాలే  ఇటీవల క్రియాశీలంగా వున్నాయి. సాంస్కృతిక వ్యవస్థను గట్టిగా పట్టించుకుంటున్న సంఘపరివారం రాజ్యాధికారాన్ని సంపూర్ణగా హస్తగతం చేసుకున్నది. సాంస్కృతిక వ్యవస్థను పూర్తిగా వదిలేసిన కమ్యూనిస్టు పార్టీలు పూర్తిగా చతికిలబడ్డాయి. 


కమ్యూనిస్టు పార్టీల ప్రత్యేకత ఏమంటే వ్యవస్థ స్వభావం ఏమిటీ? అని డయగ్నైజ్ చేసి తేల్చుకోకుండా, దానికి వైద్యం చికిత్స మొదలెట్టరు. మౌలికంగా అది మంచి పధ్ధతే.  సమస్య ఎక్కడ వస్తున్నదంటే వాళ్ళు రోగ నిర్ధారణకు వాడుతున్న పరికరాలు మరీ పాతవి. 


వందేళ్లక్రితం ఎప్పుడో అప్పటి చైనాను అర్ధవలస - అర్ధ భూస్వామ్య వ్యవస్థ అన్నాడు మావో. ఆయన అన్నాడు కదా అని ఇక్కడ ఇండియాను కూడ అర్ధవలస - అర్ధ భూస్వామ్య అనడం తప్పు. అప్పుడు ఎవో కొన్నిపోలికలు కనిపించి  అలా అన్నారు సరే. ఇప్పుడూ ఆ మాటే అంటే ఎలా? స్థలకాలాలను పట్టించుకోవడమేగా  గతితార్కిక చారిత్రక భౌతిక వాదంలో తొలి నియమం. మరచిపోతే ఎలా? 

Saturday, 24 October 2026

నిరసనలన్నీ ముస్లింల ఖాతాలోనే ..!

 

నిరసనలన్నీ ముస్లింల ఖాతాలోనే ..! 

డానీ

సమాజ విశ్లేషకులు




 

ప్రపంచ దేశాల్లో ఇప్పుడొక ఒక విచిత్రమైన సాంప్రదాయం కొనసాగుతోంది. తినడానికి తిండి దొరక్కపోతే. ఉద్యోగాలు లేకపోతే. పిల్లలకు మంచి చదువు అందకపోతే. రోగమొస్తే వైద్యం దొరక్కపోతే ప్రజలు పాలకుల్ని ప్రశ్నిస్తారు. ఆ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పుకోలేని పాలకులు ఆ నిందను ముస్లింల మొడకు చుట్టేస్తున్నారు.

 

ఫాన్స్, గీసు, ఇటలీల్లో ఇప్పుడు యువతరం పెద్ద ఎత్తున నిరసన ప్రధర్శనలు చేస్తున్నది. సెప్టెంబరులో మొదలయిన నిరసన ప్రదర్శనలు అక్టోబరులో విజృంభించాయి. యువతరం అసంతృప్తికి పరిష్కారం చూడమని  సలహా ఇవ్వాల్సిన అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ “పారిస్ అతి త్వరలో ముస్లింల నగరంగా మారబోతోంది!” అని ఫాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యూయేల్ మాక్రాన్ ను హెచ్చరించాడు.

 

చీఫ్ ఎలక్షన్ కమీషనర్ ఆఫ్ ఇండియా గ్యానేశ్వర్ రాజీనామాను కోరుతూ అక్టోబరు 10న ఢిల్లీ జంతర్ మంతర్ లో నిరసన ప్రదర్శనకు కాక్రోచ్ జనతా పార్టి పిలుపు ఇచ్చినపుడు దాన్నీ ఆపడానికి  జెన్‌జీపై మోదీ సర్కార్‌ సాక్షాత్తు  ఉక్కుపాదం మోపింది. ఏకంగా 30 వేల మందికిపైగా పోలీసులు, సాయుధ బలగాల్ని మోహరించింది. నలుగురు కూడా గుమిగూడకుండా నిషేధాజ్ఞలు పెట్టింది. మొబైల్‌ ఇంటర్నెట్‌ సేవల్ని నిలిపివేసింది. దేశ రాజధాని నగరంలో 45 మెట్రో స్టేషన్లను మూసివేసింది. ఆ రెండు రోజుల్లో ఢిల్లీకి వచ్చే దాదాపు 250 రైళ్లను  రద్దు చేసింది. ప్రజాస్వామ్యంలో నిరసన తెలిపే హక్కులేదా అని చాలా మంది అడగవచ్చు. ప్రభుత్వం దగ్గర దానికి ఒక గొప్ప సమాధానం వుంది. అది అప్పుడప్పుడు నోటితో చెపుతుంది. కుదరనప్పుడు సోషల్ మీడియా ద్వార చెపుతుంది. “ఈ రైళ్లలో ఒక నిర్దిష్ట వర్గానికి చెందిన ప్రయాణికుల రిజర్వేషన్లు సాధారణంగా కేవలం 10 నుండి 15 శాతం వరకు మాత్రమే ఉంటాయట. కానీ అక్టోబర్ 9, 10 తేదీల్లో ప్రయాణానికి  ఆ సంఖ్య ఏకంగా 40 నుండి 60 శాతానికి పెరిగిపోయిందట! ఎవరీ నిర్ధిష్టవర్గం.? ముస్లింలు అని చెప్పకనే చెప్పారు. ప్రభుత్వం నిందలు వేస్తుంది. ఆధారాలు చూపదు. అడిగితే క్లాసిఫైడ్ అంటుంది.

 

స్వేఛ్ఛా, సమానత్వం, సోదరభావం అనేవి మన రాజ్యంగ ఆదర్శాలని మనకు తెలుసు. వీటి పుట్టినిల్లు 1789 నాటి ఫ్రెంచ్ విప్లవం. ఇప్పుడు పుట్టినింటిలోనే ఈ ఆదర్శాలకు ముప్పువచ్చింది. ప్రస్తుత ఫ్రాన్స్ పరిస్థితి విక్టర్  హ్యూగో 1862లో రాసిన ‘లే మిజరబుల్స్’ ఫ్రెంచ్ నవలకు పోలివుందని సమాజ విశ్లేషకులు అంటున్నారు. ఈ నవల ప్రపంచ ప్రసిధ్ధి చెందింది. అనేక భాషల్లో అనేకసార్లు అనువాదం అయ్యింది. తెలుగులో ఏకంగా రెండుసార్లు బీదలపాట్లు పేరుతో  సినిమాగా వచ్చింది. మొదటిసారి చిత్తూరు నాగయ్య, రెండోసారి అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించారు. పిల్లల ఆకలిని చూడలేక రొట్టెను దొంగిలించి జైలు పాలవుతాడు ప్రధాన పాత్ర జీన్ వాల్జీన్. పిల్లల్ని చూడాలని జైలు నుండి తప్పించుకునే ప్రయత్నం చేయడంతో శిక్షను 19 ఏళ్లకు పెంచుతారు.   

 

ఇటీవల ప్రపంచ దేశాలన్నింటిలోనూ సంపద పంపకాల్లో ఒక సాధారణ నియమం కనిపిస్తున్నది. దేశ సంపదలో అత్యధిక భాగం కొద్ది మంది కుటుంబాల చేతుల్లో కేంద్రీకృతమవుతోంది. అతి తక్కువ సంపదను అత్యధిక కుటుంబాలు పంచుకోవాల్సివస్తున్నది. గణాంకాలు ఓ ఐదారు శాతం అటూఇటూ కావచ్చుగానీ అనేక దేశల్లో ఇప్పుడు ఇదే పరిస్థితి వుంది.

 

ఫాన్స్ లో ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థల్ని మూసేస్తున్నారు. క్లాస్ రూములు క్రిక్కిరిసి పోతున్నాయి. టీచర్లు లేరు. జీతాలు సాధారణ ఇంటి అద్దె  చెల్లించడానికి  కూడ సరిపోవడంలేదు. ఇంట్లో ఒక్కరికి వైద్య సమస్య వచ్చినా మొత్తం కుటుంబం రోడ్డున పడాల్సిన పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. ఈ దయనీయ పరిస్థితుల మీద రాయిటర్ తో సహా అనేక పత్రికలు పుంఖాను పుంఖలుగా కథనాలు  ప్రచురించాయి. సెప్టెంబరులో అసహనం బద్దలయింది. అక్టోబరులో అది తారా స్థాయికి  చేరుకుంది. 

 

కాక్రోచ్ జనతాపార్టి నాయకులు సౌరవ్ దాస్, అశుతోష్ రంకాల జుడీషీయల్ కష్టడీ కేసు విచారణకు వచ్చినపుడు ఢిల్లీ హై కోర్టు బెంచి ఒక ఆసక్తికర వ్యాఖ్య చేసింది. మీరిద్దరూ జెన్-జీ కాదుకదా? అని వ్యాఖ్యానించింది. 1997- 2012 మధ్య కాలంలో పుట్టిన వారిని జెన్-జీ అంటారు. వాళ్ళిద్దరూ అంతకన్నా ముందు పుట్టారు అని హైకోర్టు బెంచి గుర్తు చేసింది. ఫ్రాన్సులో  నిరసన ప్రదర్శనలకు నాయకత్వం వహిస్తున్న ర్యాధ్ రానీ ( ఫ్రెంచ్‍ పేర్లను ఇంగ్లీషు అక్షరాలతో సరిపెట్టుకోవాలి. వాళ్ల ఉచ్చారణ వేరుగా వుంటుంది.) 2007లో పుట్టాడు. అచ్చమైన జెన్- జీ. ముక్కుపచ్చలారని 19 యేళ్ళ కుర్ర విద్యార్ఢి.  హైస్కూలు విద్యార్ధి యూనియన్  యాక్టివిస్టు. జీన్ లక్ మెలెన్ చోన్ అనే ఓ సీనియర్ వామపక్ష నాయకుడు ప్రస్తుత ఉద్యమానికి గట్టి మద్దతుదారునిగా వున్నాడు.

 

ఇప్పుడు ఇదొక ట్రెండ్. పటిష్టమైన నిర్మాణాలున్న వ్యక్తులు, సంస్థలు చేయలేని అద్భుతాలను ఏ నిర్మాణమూ లేని ‘కుర్రకుంకలు’ చేసేస్తున్నారు.  వీళ్లు ఎంత కాలం నిలబడతారూ వంటి ప్రశ్నలు సహజంగానే ముందుకు వస్తాయి. సిజేపి నాయకుడు అభిజిత్ దీప్కే ఎంతకాలం నిలబడతాడూ  వంటి గుసగుసలు మనదగ్గర కూడ అప్పుడే మొదలయ్యాయి. నిజానికి అతను చేయ్యాల్సిన పనిని ఈ పాటికే చేసేశాడు. సింహాసనాన్ని వణికించాడు. ప్రజల్లో సింహాసనం మీద  కొనసాగుతున్న భయాన్ని పోగొట్టేశాడు. సిజెపి రాజకీయాల్లో నిలదొక్కుకుంటుందా? ఎవరితో జత కడుతుంది? వగయిరాలన్ని ఊహాగానాలే. అవి జరగవచ్చు, జరక్కపోనూ వచ్చు. అయినప్పటికీ అభిజిత్ దీప్కే ఈపాటికే చేసిన పని చరిత్రలో నిలిచిపోతుంది.

 

అమెరికాతోసహా యూరప్ లోని అనేక దేశాల్లో ప్రస్తుతం ముస్లింలు, కమ్యూనిస్టులు అనేవి పర్యాయ పదాలుగా వాడుతున్నారు. ఫ్రాన్స్ నిరసన ప్రదర్శనల్లో మనకు టోపీవాలాలు, బుర్ఖా మహిళలు కనిపించరు. కానీ, ట్రంప్ వంటివాళ్ళు వాళ్లందర్ని ముస్లింల ఖాతాలో వేస్తున్నారు.

 

కొత్త పౌరసత్త్వ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా సాగిన షాహీన్ బాగ్ ఉద్యమం అచ్చంగా ముస్లిం మహిళలు నడిపిన కార్యక్రమం. ఇప్పుడు సాగుతున్న జంతర్ మంతర్ ఉద్యమం అలా కాదు. మనకు ఆ నిరసనల్లో చాలా అరుదుగా మాత్రమే ముస్లింలు కనిపిస్తారు. అయినప్పటికీ ముస్లింలే దాన్ని నిర్వహిస్తున్నారని ప్రభుత్వవర్గాలు ప్రచారం చేస్తున్నాయి.

 

సాధారణంగా పోలీసులకు ఒక అపధ్ధర్మ నియమం వుంటుంది. "round up the usual suspects." “ఎప్పుడూ అనుమానించేవాళ్లనే మళ్లీ పట్టుకోండి!”  ఏదైనా ఒక పెద్ద సంఘటన జరగ్గానే వాళ్ళు హడావిడిగా కొందరిని అరెస్టు చేసి పోలీసులు అప్రమత్తంగా వున్నారనే సంకేతాన్ని ఇస్తుంటారు.

 

2007 మే నెలలో హైదరాబాద్  మక్కా మసీదులో   పేలుడు జరిగినపుడు పాత బస్తీలో అనేక మంది ముస్లింలను అరెస్టు చేసి జైళ్లకు పంపించారు. ఈ సమాచారంతో మీడియా చెలరేగిపోయింది. కొంతకాలం తరువాత ఆ సంఘటన వెనుక అభినవ భారత్ అనే హిందూత్వ సంస్థ పేరు బయటికి వచ్చింది. స్వామీ ఆసీమానంద తదితరుల్ని అరెస్టు చేసి ముస్లింలను విడుదల చేశారు.

 

2020 మార్చి నాటి సంచలన నిజాముద్దీన్ మర్కజ్ – కరోనా సూపర్ స్ప్రెడర్ కేసు కూడ ఇలాంటిదే. మర్కజ్ లో ముస్లింలు కరోనాను ‘సోకించుకుని’ దాన్ని దేశమంతా వ్యాపింపచేయాలని కుట్ర చేశారనేది ఆరోపణ.  ఈ మాత్రం ఉప్పు అందగానే  ‘ఒళ్ళో మీడియా’ (గోదీ మీడియాకు తెలుగు) చెలరేగిపోయింది.  ఆ సందర్భంగా మర్కజ్ లో వున్న 70 మందిని అరెస్టు చేశారు. విచిత్రం ఏమంటే వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించగా వారిలో ఒక్కరికీ కరోనా పాజిటివ్ రిపోర్టు రాలేదు. ఢిల్లీ హైకోర్టు, అలహాబాద్ హైకోర్టు ఈ కేసుల్ని, అనేక ఎఫ్ ఐఆర్ లను, చార్చి షీటుల్ని  నిరాధారంగా తేల్చి  కొట్టిపడేశాయి. ఈ లోపు ముస్లిం ఫోబియో తెగ ప్రచారం అయిపోయింది.

 

మార్క్సిస్టు రాజకీయ ఆర్థికశాస్త్రం మనకు ఒక ముఖ్యమైన పాఠం చెబుతుంది. దేశ సంపద పెరిగినంత మాత్రాన ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు పెరిగాయని అనుకోవడానికి వీల్లేదు. జాతీయ ఆదాయం పెరగవచ్చు. కార్పొరేట్ లాభాలు పెరగవచ్చు. స్టాక్ మార్కెట్లు ఎగబాకవచ్చు. కానీ ఆ సంపదలో సామాన్యులకు ఎంత వాటా దక్కుతోంది? అనేది ప్రధాన ప్రశ్న.  ద్రవ్యోల్బణం అంటే కేవలం మార్కెట్లో ధరలు పెరగడం కాదు. ఆదాయాలు, ఖర్చుల మధ్య సంబంధం కూడా ముఖ్యం. ధరలు పెరుగుతున్నప్పుడు ఆదాయం పెరగకపోతే, ప్రజల వాస్తవ కొనుగోలు శక్తి పడిపోతుంది. అది అనేక అనర్ధాలకు దారితీస్తుంది. 

 

ఫ్రాన్స్ ఆందోళనకారులు ఇప్పుడు మూడే ప్రశ్నలు అడుగుతున్నారు. ఒక ఉపాధ్యాయుడి జీతంతో కుటుంబ ఖర్చులు తీరుతున్నాయా? ఒక విద్యార్థి భవిష్యత్తుకు సమాన అవకాశాలు ఉన్నాయా? ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు, పాఠశాలలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉన్నాయా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరికేవరకు ర్యాద్ రానీ కాకపోతే మరొకరు జనాన్ని రోడ్ల మీదికి తీసుకుని వస్తారు. ఇది చర్యకు ప్రతిచర్య. చర్యను ఖండించని వారు ప్రతిచర్యను ఖండించడం సబబుకాదు.

 

ట్రంప్ మక్రాన్ ను హెచ్చరించాడుగానీ అతని భయాలు అతనికి వున్నాయి. ప్రస్తుతం అమెరికా జిడిపి 32 ట్రిలియన్ డాలర్లు. అమెరికా జాతీయ రుణం 41 ట్రిలియన్ డాలర్లు. డెట్ టు జిడిపి రేషియో 127 శాతం. అంటే ప్రమాద ఘంటికలు మోగుతున్నాయని అర్ధం. ఫ్రాన్స్, గ్రీస్, ఇటలీ  నిరసనలు త్వరలో అమెరికాలోనూ చెలరేగే అవకాశం వుందని అనేక సూచికలు చెపుతున్నాయి. ముందుజాగ్రత్తగానే ట్రంప్ దానికో బ్లేమ్ గేమ్ మొదలెట్టారు. ఇప్పటికే ఆయన న్యూయార్క్ ముస్లింల నగరంగా మారిపోయిందని అంటున్నారు. రేపు అమెరికా ముస్లింల దేశంగా మారిపోయిందని అంటారు. ఆ రోజులు ఎంతో దూరంలో లేవు. 

23-10-2026

published on 25-10-2026

Respected Mayor, please grant me permission to enter your city

 “Respected Mayor, please grant me permission to enter your city.” - Prime Minister Indira Gandhi on 30 Oct 1982 at Gannavaram Airport.

నగరానికి ఒక మేయర్ వుంటారు. నగర పరిధిలో మూడు నాలుగు అసెంబ్లీ స్థానాలుంటాయి. మొన్నటి వరకు గ్రేటర్ హైదరాబాద్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ పరిధిలో 24 అసెంబ్లీ సిగ్మెంట్లు వుండేవి. ఇప్పుడు వాటిని మూడు నగరాలుగా విభజించారు గానీ ఇంకా మేయర్ల ఎన్నికలు జరగలేదు. ఎలా చూసినా మేయర్ ఓటర్ల బేస్ శాసన సభ్యులకన్నా చాలా పెద్దది. అయినప్పటికీ శాసన సభ్యులకున్న విలువ మేయర్లకు వుండడంలేదు. ఇటీవలి కాలంలో రాజకీయాల్లో వచ్చిన మార్పు ఇది. ఏదో ఒక మినిస్టర్ అండతో మేయర్లు అయ్యే సాంప్రదాయం వచ్చింది.
మేయర్ పాత్రలు మనకు అలనాటి ఇంగ్లీషు, ఫ్రెంచ్ నవలల్లో చాలా శక్తివంతంగా కనిపిస్తుంటాయి. ఇంగ్లండ్ లో లార్డ్ మేయర్ అంటారు. మోనార్క్ తరువాత అంత గౌరవనీయమైన పదవి అది.
బెజవాడియన్లకు ఒక సంఘటన గుర్తుండే వుంటుంది. 1983 అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు 1982 అక్టోబరు 30న గన్నవరం ఎయిర్ పోర్టులో జరిగిన సంఘటన ఇది. విజయవాడ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ (విటిపిఎస్) రెండో దశ యూనిట్ ను జాతికి అంకితం చేయడానికి అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ విజయవాడ వచ్చారు. విజయవాడ 1981లో నగరంగా మారింది. భారత కమ్యూనిస్టు పార్టికి చెందిన టి. వెంకటేశ్వర రావు తొలి మేయర్ గా ఎన్నికయ్యారు. విజయవాడ నగరంగా మారేక ప్రధాని రావడం అది మొదటిసారి. పైగా, అది ప్రధాని అధికార పర్యటన.
ప్రధాని ప్రత్యేక విమానం ల్యాండ్ కాగానే ఇందిరా గాంధీని రిసీవ్ చేసుకోవడానికి ముఖ్యమంత్రి కోట్ల విజయభాస్కర రెడ్డి, విజయవాడ ఎంపి చెన్నుపాటి విద్య, కొందరు మంత్రులు, కాంగ్రెస్ నేతలు రన్ వే వైపుకు పూలదండలతో హడావిడిగా వెళ్ళారు. ఇందిరాగాంధీ వాళ్లను వారించి “మేయర్ ఎక్కడా?” అని అడిగారు. కాంగ్రెస్ నాయకులు షాక్ తిన్నారు. ప్రధాన మంత్రికి మేయర్ తో ఏం పనో వాళ్లకు అర్ధం కాలేదు. పైగా ఆయన కమ్యూనిస్టు పార్టీకి చెందినవారు.
ఇక్కడ బి-స్టోరి వుంది. వారం రోజుల క్రితమే విజయవాడ మేయర్ కార్యాలయానికి పియంఓ నుండి మెజెస్ వచ్చింది. ప్రధాని అధికార పర్యటన మీద విజయవాడ వస్తున్నారు. వారి నగర ప్రవేశానికి అనుమతి ఇవ్వండి అనేది దాని సారాంశాం. ఆ మెసేజ్ ప్రకారం మేయర్ టి. వెంకటేశ్వర రావు అందరికన్నా ముందుగానే ఎయిర్ పోర్టుకు చేరుకుని వెయిటింగ్ రూములో కూర్చున్నారు. కాంగ్రెస్ నాయకులు వారిని పట్టించుకోలేదు. వారు కూడ ప్రధాని కోసం వచ్చి వుంటారనే ఆలోచన రాలేదెవరికీ.
కొన్ని నిముషాలైనాక మేయర్ కూడ రన్ వే దగ్గరకు చేరుకున్నారు. అప్పుడు ప్రధాని ఇందిరాగాంధి చాలా మర్యాదగా “Respected Mayor, please grant me permission to enter your city.” అన్నారట. దానికి మేయర్ కూడ అంత మర్యాదగా “ నా నగరం మీకు ఆహ్వానం పలుకుతోంది” అన్నారట.. అప్పట్లొ అది కొన్నాళ్లు టాక్ ఆఫ్ ద సిటి. మేయర్ కు ఇంత కత వుందా? అనుకునేవారు.
జంధ్యాల శంకర్ మేయర్ గా వున్నకాలంలో మేయర్ స్థాయి గురించి చాలా చెప్పేవారు. అప్పట్లో వారు హెలీకాప్టర్లతో విజయవాడ కొండల మీద విత్తనాలు చల్లించినపుడు చాలా మంది వారిని అమెరికా మేయర్ అంటూ ఎద్దేవ చేశారు. ఆ విత్తనాలు ఇప్పుడు భారీ చెట్లుగా మారి విజయవాడ ఉష్ణోగ్రతను అదుపులో వుంచుతున్నాయి. 1970లనాటి విజయవాడ ఎండలకు రోకళ్ళు బద్దలయిపోయేవి. రోడ్లు పగిలిపోయేవి. అచ్చమైన రాజకీయులు కాకుండ కొంచెం ముందుచూపు వున్నవాళ్ళు బాధ్యత గల స్థానాల్లో వుంటే దాని కతే వేరు.
Photo Curtsy : Budiga Jamindar

Monday, 19 October 2026

గతం తెలిస్తే చాలదు; భవిష్యత్తును నిర్మించాలి!

 గతం తెలిస్తే చాలదు; భవిష్యత్తును నిర్మించాలి! 

డానీ

సమాజ విశ్లేషకులు

నా వ్యాసాన్ని ప్రచురించిన తెలుగు ప్రభకు ధన్యవాదాలు 



 

    ‘వందేళ్ల భారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం: గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు’ అనే అంశంపై సోషల్ సైన్సెస్ ట్రస్టు, ప్రోగ్రెసివ్ ఫోరం సంయుక్తంగా అక్టోబరు 17, 18 తేదీల్లో విజయవాడలో ఒక సదస్సు నిర్వహించాయి. నాలుగు సెషన్లలో పన్నెండుమంది ప్రసంగించారు. విస్తృతంగా చర్చలు కూడ జరిగాయి. కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం సాధించిన విజయాలు, ఎదుర్కొన్న పరాజయాలను వక్తలు సమర్థంగా వివరించారు. అయితే, భారతదేశంలో కమ్యూనిస్టుల భవిష్యత్తు కార్యక్రమం ఏమిటి? అనే ప్రశ్నకు మాత్రం ఆశించినంత స్పష్టమైన సమాధానాలు లభించలేదు.

 

అది వక్తల తప్పు కాదు. మనం ఒక చారిత్రక కూడలిలో ఉన్నాం. ఓడిపోయి నిలబడ్డాం. రాజ్యాంగబద్ధంగా, ఎన్నికల ద్వారా అధికారాన్ని చేపట్టిన పాలక వ్యవస్థ మతతత్త్వ రాజకీయాలు నడుపుతూ, కార్పొరేట్ ప్రయోజనాలు  నెరవేరుస్తూ అధికార కేంద్రీకరణను సాగిస్తోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎటు వెళ్లాలో తేల్చిచెప్పడం అంత సులభం కాదు. కానీ ఆ ప్రశ్నను వాయిదా వేయడమూ సాధ్యం కాదు.

 

ఉత్పత్తి నైపుణ్యం పెరిగినప్పుడు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందినప్పుడు, తక్కువ శ్రమతో ఎక్కువ ఉత్పత్తి సాధ్యమవుతుంది. మానవాళికి సుఖసౌకర్యాలు పెరగాలి. పని గంటలు తగ్గాలి. మనుషులకు విశ్రాంతి, సృజనాత్మకత, సామాజిక జీవితానికి ఎక్కువ సమయం లభించాలి. కానీ వాస్తవంలో అలా జరుగుతున్నదా?

 

ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో శ్రమ విభజన అనివార్యం. అయితే శ్రమ విభజన అనివార్యంగా వర్గ విభజనకు దారితీయాలని నియమం ఏదీలేదు. ఉత్పత్తి సాధనాలు ఎవరి చేతుల్లో ఉన్నాయి? ఉత్పత్తి ఫలితాలను ఎవరు స్వాధీనం చేసుకుంటున్నారు? నిర్ణయాధికారం ఎవరికి ఉంది? నిర్ణయాధికారాన్ని ఏ ప్రాతిపదికన నిర్ణయిస్తున్నారూ? ఈ ప్రశ్నలే వర్గ సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకం.

 

యూరప్‌లో, ముఖ్యంగా ఇంగ్లండ్‌లో, భూస్వామ్య సంబంధాల నుంచి పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానానికి జరిగిన పరివర్తనను కార్ల్ మార్క్స్, ఫ్రెడరిక్ ఏంగెల్స్ లోతుగా అధ్యయనం చేశారు. పారిశ్రామిక పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థలో పెట్టుబడిదారులు, వేతన శ్రామికుల మధ్య వైరుధ్యాలను విశ్లేషించారు.

 

మార్క్స్ భవిష్యత్ సమాజాన్ని కేవలం ఊహించలేదు. పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానంలోని అంతర్గత వైరుధ్యాలను విశ్లేషించి, దాని స్థానంలో వర్గాధిపత్యం లేని సమాజం ఏర్పడే అవకాశాలను పరిశీలించాడు. అయితే ఆ కొత్త సమాజాన్ని నిర్మించడానికి అవసరమైన ఒక సంపూర్ణ కార్యక్రమాన్ని ఆయన రూపొందించలేదు.

 

1875లో రాసిన *Critique of the Gotha Programme*లో కమ్యూనిస్టు సమాజపు తొలి దశలో శ్రమకు అనుగుణంగా పంపిణీ జరుగుతుందనీ, మలిదశలో అవసరాలకు అనుగుణంగా పంపిణీ సాధ్యమవుతుందనీ వివరించాడు. తొలి దశలో, “ ప్రతి ఒక్కరి నుంచి వారి సామర్థ్యం మేరకు; ప్రతి ఒక్కరికీ వారి శ్రమకు అనుగుణంగా.” మలిదశలో “ప్రతి ఒక్కరి నుంచి వారి సామర్థ్యం మేరకు; ప్రతి ఒక్కరికీ వారి అవసరాల మేరకు.” అన్నాడు.

 

మార్క్స్ చెప్పిన సోషలిజం ఆదర్శం ప్రపంచమంతటా కష్టజీవుల్నీ, శ్రామికుల్నీ, అణగారిన సమూహాలనీ, సమస్యల్లోవున్న వారిని  విపరీతంగా ఆకర్షించింది. వీళ్లందరూ తాము ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు విముక్తి దొరుకుతుందని మార్క్సు అభిమానులుగా మారారు.  అలా కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ఏర్పడ్డాయి. వాళ్ల నాయకత్వంలో అనేక పోరాటాలు, ఉద్యమాలు  జరిగాయి. తక్షణ సమస్యలకు తక్షణ పరిష్కారాలేతప్ప సోషలిస్టు సమాజాన్ని ఎలా నిర్మించాలో ఏ కమ్యూనిస్టు పార్టీకీ ఇప్పటి వరకు అర్ధం కాలేదు. ఎవరికి వాళ్ళు తమకు తెలిసిన ప్రపంచం నుండి, తమకు తెలిసి సమస్యల నుండి  తమకు తెలిసిన విముక్తి మార్గాల నుండి తమతమ పార్టీ కార్యక్రమాల్ని రూపొందించుకున్నారే తప్ప అవి సోషలిస్తు సమాజాన్ని నిర్మిస్తాయనే నమ్మకం లేదు.

 

మొదటి ప్రపంచ యుధ్ధం తరువాత రష్యాలో సోషలిస్టు విప్లవం విజయవంతం అయిందని ప్రచారం సాగింది. రెండవ ప్రపంచ యుధ్ధంలో  ఫాసిజం, నాజిజాలను అంతం చేయడంలో రష్యా చాలా కీలక పాత్ర పోషించింది.  భారత కమ్యూనిస్టు పార్టి  ప్రతినిధి బృందం రష్యా వెళ్ళి  తమకు మార్గదర్శనం చేయమని స్టాలిన్ ను కోరింది. నిజానికి తమది సోషలిస్టు సమాజమో కాదో స్టాలిన్ కే నమ్మకంగా తెలీదు. అయితే ఆయన నిజాయితీపరుడు. తమను అనుసరించవద్దనీ, భారతదేశ వాస్తవ స్థితిగతుల్ని లోతుగా అధ్యయనం చేసి ఆ ప్రకారం స్వంత కార్యక్రమాన్ని రూపొందించుకోవాలని సలహా ఇచ్చి పంపించేశాడు.

 

ఇదే సన్నివేశం నక్సలైట్ ఉద్యమంలోనూ 1967లో పునరావృతమైంది. చారు మజుందార్ కూడ ఒక ప్రతినిధివర్గాన్ని మావోను సంప్రదించడానికి చైనా పంపించాడు. సరిగ్గా స్టాలిన్ చెప్పిన మాటల్నే మావో కూడ నక్సలైట్ ప్రతినిధివర్గానికి  చెప్పి పంపించాడు.

 

1926 నాటి చైనా సమాజాన్ని మావో అర్ధవలస - అర్ధ భూస్వామ్య సమాజంగా అంచనా వేశాడు.  దాన్ని అంతం చేయడానికి ఓ పదమూడేళ్ళు శ్రమించి 1940లో నూతన ప్రజాస్వామిక విప్లవం అనే పరిష్కారాన్ని సూచించాడు.  1949లో అది విజయవంతం అయిందనికూడ ప్రకటించాడు. తరువాతి పరిణామాలు చైనాలో మరో పెట్టుబడీదారీ వ్యవస్థను సృష్టించాయి.

 

అవి సోషలిస్టు సమాజాలు అయినా కాకపోయినా  ఆ రెండు దేశాల్లోనూ సామాజికంగా అనేక మేళ్ళు జరిగాయి.  అటు రష్యాలోనూ, ఇటు చైనాలోనూ అందరికీ క్వాలిటీ విద్య అవకాశాలు వచ్చాయి. వైద్య సదుపాయాలు అందరికీ అందుబాటులోనికి తెచ్చారు. స్త్రీలకు సమానత్వం లభించింది. సమాజంలో మానవీయ విలువలు పెరిగాయి. జీవనస్థాయి మెరుగుపడింది.  

 

విచిత్రం ఏమంటే; స్టాలిన్ వారించినా సరే రష్యామార్గమే తమ మార్గమని నాటి సిపిఐ నిర్ణయించుకున్నట్టు,  మావో వద్దన్నా సరే చైనా మార్గాన్నే తమ మార్గంగా సిపిఐ ఎంఎల్  ఎంచుకుంది. అది అంతటితో ఆగలేదు; చైనా ఛైర్మనే తమ ఛైర్మన్ అని కూడ  ప్రకటించింది. దానికి కొనసాగింపే సిపిఐ మావోయిస్టు పార్టి. చరిత్రలో కొన్ని ఫన్నీ సీన్స్ ఇలా చాలా సీరియస్ గా జరుగుతుంటాయి. అవి తమ సహజమైన ముగింపుకు చేరుకోక తప్పదు.

 

సమాజాల్లో పనిచేసేవారు, పని చేయించుకునేవారు; పాలితులు, పాలకులు అనే విభజనలు వివిధ రూపాల్లో కనిపిస్తాయి. కొన్ని సమాజాల్లో సామాజిక చలనశీలతకు అవకాశం ఉంటుంది. మరికొన్ని సమాజాల్లో జన్మ ఆధారిత స్థానం, వారసత్వ హక్కులు, సామాజిక నిషేధాలు అసమానతలను స్థిరపరుస్తాయి. భారతీయ మత వ్యవస్థ, కుల వ్యవస్థ ఈ రెండో లక్షణాన్ని చారిత్రకంగా బలంగా ప్రదర్శించింది.

 

వర్గ సమస్యను ఆర్ధిక సంబంధాల ప్రాతిపదికగా అధ్యయనం చేస్తే భారత సమాజం పూర్తిగా అర్థం కాదు. మతం, కులం, సంపద మీద అధికారం  సామాజిక గౌరవం, రాజకీయ అధికారం మధ్య సంబంధాలను కూడా పరిశీలించాలి.

 

హిందూసమాజం విస్తృత సేవక సమూహాలను ఏర్పరచుకుని అనాదిగా ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగిస్తున్నది. రాజ్యాంగం ఈ సేవక సమూహాలకు పూర్తి స్వేచ్చను ఇవ్వలేదుగానీ,  ఏదో ఒక స్థాయిలో సర్దుబాటు చేసుకుంది. అలా ఏర్పడిన ఖాళీని భర్తీ చేయడానికి *హిందూ సమాజానికి వెలుపలవున్న   ముస్లింలు, ఆదివాసుల్ని కొత్త సేవక సమూహంగా మార్చే ప్రక్రియ అరంభం అయింది. ఇది ఇటీవలి కాలంలో వేగాన్ని పుంజుకుంది. దీనివల్ల పాలకులకు ఆర్ధిక ప్రయోజనాలు, రాజకీయ ప్రయోజనాలు, సాంస్కృతిక ప్రయోజనాలు మూడూ పుష్కలంగా వున్నాయి. వర్తమాన భారత సమాజంలో ముస్లింలను ప్రధాన బాధితులుగా గుర్తించని మార్క్సిస్టులు ఎన్నటికీ భారత సమాజానికి విముక్తి మార్గాన్ని సూచించలేరు*.


ఆర్ధికరంగంకన్నా సాంస్కృతిక రంగాన్ని గట్టిగా పట్టించుకున్న ఆరెస్సెస్ రాజ్యాధికాస్రాన్ని చేజిక్కించుకొగా,   సాంస్కృతిక రంగంకన్నా ఆర్ధికరంగాన్ని గట్టిగా పట్టించుకున్న కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ఘోరంగా చతికిలపడ్డాయి. 

 

భారత రాజకీయార్ధిక సామాజిక  సాంస్కృతిక రంగాల్లో మూడు బలమైన ధోరణులు కన్పిస్తున్నాయి. మొదటిది; దామోదర్ వినాయక్ సావర్కర్ ప్రతిపాదించిన హిందూత్వ సిధ్ధాంతం. భారతదేశంలోని సమస్తరంగాల్లో హిందువులు పాలకులుగా వుండాలి; ఇతరులు పాలితులుగా వుండాలి లేదా దేశం విడిచి వెళ్ళిపోవాలి అనేది దీని సులభ తాత్పర్యం. అయితే హిందూ సమాజంలో భాగమైనవారిలోనూ ఈ సిధ్ధాంతాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నవారి సంఖ్య ఎక్కువగానే వుంది. రెండవది; హిందూ సమాజనికి దూరంగా అడవుల్లో తమదైన సమాజాన్ని కొనసాగించుకోవాలని ఆదివాసులు భావిస్తున్నారు. మూడవది; నూతన ఆర్ధిక విధానాలు వచ్చాక కార్మికుల స్వభావ స్వరూపాలు మారిపోయాయి. గిగ్ వర్కర్లు, అస్థిర కార్మికులు (ప్రికారియేట్) పెరుగుతున్నారు.

 

నాలుగవది;  మత సామరస్యమే ప్రామాణికం కావాలనే వాదన కూడ ఒకటి ఇప్పుడు బలంగా వినిపిస్తున్నది. దీనిని ప్రధానంగా భారత ముస్లిం సమాజం కోరుకుంటున్నది. హిందూ సమాజంలోని ఉదారవాద సమూహాలు సహితం దీన్ని సమర్ధిస్తున్నాయి. అలాంటి వారు ఎంత  బలంగా వున్నారు అనేది  వేరే చర్చ.

 

కుల సమస్యను హిందూ సమాజపు అంతర్గత వ్యవహారంగా పరిమితం చేసి. హిందూ- ముస్లిం బైనరీతో రాజ్యాధికారాన్ని కొనసాగించాలనే తలంపులతో నేటి పాలకవర్గాలు వున్నాయి. ప్రజలు కులం, మతం  వివాదాల్లో మునిగి వున్నప్పుడు సహజవనరులన్నింటినీ తమ ఖాతాల్లో వేసుకునే పనిలో కార్పొరేట్ సంస్థలున్నాయి. వీటిల్లో మెగా కార్పొరేట్లు ప్రభుత్వ ఆశిస్సులతో మరీ చురుగ్గా వున్నాయి.  మెగా కార్పొరేట్ల ఆశిస్సులతోనే ప్రభుత్వాలు నడుస్తున్నాయనే వాదన కూడ బలంగానే వుంది.   

హిందూ సమాజం లోపల  ఎస్సీలు, బిసిలు, హిందూ సమాజం వెలుపల ఆదివాసులు, మత మైనారిటీలు, గిగ్ వర్కర్లు నేటి అణగారిన సమూహాలు. వీరి విముక్తికి ఏవైనా ఆచరణాత్మక కార్యక్రమాన్ని  కమ్యూనిస్టు పార్టీలు రూపొందించాలి. లేకుంటే …. ???  

 

20-10-2026

Published : 23 - 10-2026